Het vrije vers

Bevrijd van vormloosheid

Omdat light verse lééft

Welkom, Gasten
Gebruikersnaam: Wachtwoord: Onthoud mij

Onderwerp: Profieldiepte (ebsonnet)

Profieldiepte (ebsonnet) 12 dec 2019 20:06 #1

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Profieldiepte

Ik zie je likes verschijnen
als ik nog eens LinkedIn opstart.
Als ik je tijdlijn overzie.
Ik wil je kouwe kak niet delen
En voel dat ik het niet kan velen,
Nog hopend op gedeelde smart...
Nog hopend op wat sympathie...
Maar nee, ik ga niet zwijnen.

Ik zie je 't liefst verdwijnen.
Ik denk dat ik je maar blokkeer.
Het stoom komt uit mijn beide oren.
Je blufbek kan ik niet meer horen.
Eén raad heb ik nog wel, meneer,
voor jouw soort ijskonijnen:

Voor jij in eigen ijzel strandt,
Monteer een winterband.

Ik was bezig met het schrijven van een sonnet en zo ontstond er een variant die ik graag aan dit forum voorleg. Ik noem deze variant het ebsonnet. Het is ontstaan vanuit het idee dat de "ik" zijn emoties laat gaan, maar zich steeds weer inhoudt en zich uiteindelijk terugtrekt. Het sonnet bestaat uit twee sestetten die groeien in het aantal lettergrepen en vervolgens weer afnemen. Een soort binnenstebuiten gekeerd sixtijn, zeg maar. Het distichon, ten slotte, is de laatste, korte opwelling, maar ook deze strandt uiteindelijk. De golfbeweging wordt ondersteund door het rijmschema van het zgn Scupham sonnet, maar dan nog ietsje strakker. Op de sonnettensite van Frans Woortmeijer kwam ik deze variant nog niet tegen.

Kenmerken
  • Sonnet, 6,6,2
  • Rijmschema abccba adeeda ff
  • a,c, e vrouwelijk, b, d mannelijk, f mannelijk/vrouwelijk naar believen
  • Bij de sestetten groeit de lengte van het aantal lettergrepen en neemt vervolgens weer af. In bovenstaand vers: drie jambes vrl, vier jambes mnl, vier jambes vrl en dan weer terug; het distichon vier jambes mnl en drie jambes mnl. De jambe is hier de meest geschikte versvoet. Je zou ook alle regels met een versvoet kunnen verlengen, zoals ik in een onderstaand voorbeeld (Lever) gedaan heb, maar de onderlinge verhouding is het belangrijkst.
  • De chute zit uiteraard voor het distichon en de kunst is om al ebbend, kernachtig af te sluiten, temeer omdat er minder versvoeten beschikbaar zijn.

Uiteraard hoort er een ronkend metavers bij:

Ebsonnet

Een nieuw vers staat te prijken.
Het voorschrift dat ik zeker heb:
De regellengte goed verspreiden
(Sestetten vormen de getijden
Het distichon de laatste eb).
Het vers lijkt steeds te wijken.

Dit vers is best een sjeike.
Als Scupham rijmt u er op los.
Het metrum is wellicht niet heilig,
Met jambes echter zit u veilig.

Het metrum is niet voorgeschreven,
Met jambes valt er goed te leven.
De vorm geeft opgewonden blos.
Al dichtend zal dat blijken.

Het schrijfwerk gaf nog nooit zo'n pret
Als bij het ebsonnet.

Verder schreef ik nog twee sinterklaasgedichten in deze vorm die ik hier maar even laat voor wat ze zijn. En ten slotte schreef ik onderstaand ebsonnet waarbij elke regel een versvoet langer is dan de andere. Dat was overigens noodgedwongen vanwege regel 3 en 4.

Lever

Vraagt men: wat heb je op je lever
Dan heb ik standaard wat enzymen klaar
Als aspartaat-aminotransferase
En gamma-glutamyltranspeptidase.
Maar als ik dat dan zeg, vindt men dat raar.
Ben ik hier soms de voorzetgever?

Wat moet ik met zo'n bumperklever?
Ik kan ook best vertellen van verdriet
Ja, moet ik echt vertellen hoe het gaat?
Maar Want doorgaans kan toch niemand dat wat schelen,
Dus waarom zou ik dat dan moeten delen?
Dat doe ik, wijs geworden, toch maar niet:
Je snapt toch zeker wel dat ik dat laat.
Het liefst ontwijk ik zulk gezever.

Geklaag vermijd ik dus angstvallig,
Ik ben niet zo zwartgallig.
Laatst bewerkt: 13 dec 2019 22:42 door Jaap Bakker. Reden: aanpassingen na opmerkingen Hedrikje
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Profieldiepte (ebsonnet) 13 dec 2019 16:58 #2

Jaap, ik vind het heel knap, dat voorop.

Bij eerste lezing van de verzen viel het me op dat de "flow" na elke regel ophoudt, tenminste bij mij in m'n hoofd. Ik weet niet of dat door het metrumschema komt, of door het feit dat veel regels volledige zinnen bevatten, en je als lezer als het ware niet doorgeduwd wordt naar de volgende regel. De tweede lezing, en met de kennis van de uitleg, verliep al iets soepeler.

Je hebt een aantal dingen samengebracht, voor zover ik het kan zien:
- een strofe-indeling
- een rijmschema, incl. redelijk veel vrl rijm
- een versvoetverdeling die de beweging van golfjes op het strand nabootsen
- een emotionele inhoud

Dat is best veel te behappen voor als je het de eerste keer leest, de kennismaking. Ik vind van de drie Lever het meest geslaagd, ik denk juist door die regels 3 en 4. Heerlijk zulke woorden. De langere lengte van de regels vind ik fijner lezen.

Verder:
Profieldiepte, r.2: je hebt de klemtoon bij "opstart" op de tweede lg, maar ik denk dat het "OPstart" is.
Ebsonnet: in beide sestetten lijken de beide vrl rijmwoorden erg op elkaar. Ik vind dat verwarrend.
Lever, tweede strofe: zie punt hierboven.

Ik ben best benieuwd naar de Sinterklaasebsonnetten ...!
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Jaap Bakker

Profieldiepte (ebsonnet) 13 dec 2019 22:50 #3

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Beste Hendrikje,
Bedankt voor je uitvoerige opmerkingen. De antimetrie en de rijmen die te veel op elkaar lijken, heb ik aangepast. Dat maakt het een stuk beter. Ik vind het interessant wat je zegt over de flow. Het was mij nog niet heel direct opgevallen, maar achteraf kan ik dat wel heel goed plaatsen. Er zit een verontwaardiging in de verzen die zich uit in het afvuren van een serie "oneliners". Ik denk dat ik dat dan ook wel weer prettig vind, juist. Dat geldt dan uiteraard niet voor het sonnet over het ebsonnet. De andere twee sonnetten komen er zo aan.
Groeten,

Jaap
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Profieldiepte (ebsonnet) 13 dec 2019 23:02 #4

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Hierbij op verzoek nog een van de twee Sinterklaasebsonnetten.
De eerste gaat over het winterpimpen van ons huis door de hoofdpersoon met allerlei lampjes en verlichte dorpjes. Het bijbehorend cadeau is een verlicht kerkgebouwtje uit de Anton Pieck serie. Het tweede gedicht hou ik graag privé, want daarin wordt de hoofdpersoon op de hak genomen.. En ik weet niet of hij openbare publicatie wel op prijs zou stellen.

Wanneer de bomen kalen,
Een nieuw seizoen met duisternis
Met lange nachten, korte dagen
Een donkerte, niet te verdragen,
Dan moet, als ik me niet vergis,
Die Jaap weer dozen halen.

Als wij van 't duister balen
Dan willen wij graag binnenpret
En juist als lange dagen krimpen
Dan komt Marijke om te pimpen
En dorpen vol zijn klaargezet
En alles gaat weer stralen.

Een lampje daar, een lichtje hier
Marijke deelt plezier.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Hendrikje de Koning

Profieldiepte (ebsonnet) 14 dec 2019 10:04 #5

  • Wim Meyles
  • Wim Meyles's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • taalhumorist
  • Berichten: 1169
  • Ontvangen bedankjes 1410
Ha Jaap,

Een beetje een late reactie, maar ik wilde je ebsonnetten eerst een paar keer doorlezen.
De vorm spreekt me wel aan. Het geleidelijk langer en korter worden van de regels voegt zeker een meerwaarde toe, mits gekoppeld aan een inhoud die daarbij past. Ik ben er nog niet van overtuigd dat die inhoud altijd een emotie moet weergeven. Ik kan me ook voorstellen dat een natuurverschijnsel (storm, of eb en vloed zelf) een mooi onderwerp zou kunnen vormen. Als het wel om een emotie gaat, kun je je ook voorstellen dat de heftigheid ervan juist in de kortere regels zou moeten schuilen (dus een begin met langere regels, daarna korter en heftiger, en daarna weer langer met het afnemen van die emotie).
Al met al de moeite waard om verder te experimenteren met je 'ebbedingen' (positief bedoeld, maar ik kon het niet laten om er even mee te spelen).

Hartelijke groet,
Wim
www.wimmeyles.nl

Nieuwste boek: Ietsnut
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Jaap Bakker

Profieldiepte (ebsonnet) 14 dec 2019 12:43 #6

  • Frits Criens
  • Frits Criens's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1593
  • Ontvangen bedankjes 927
Dag Jaap,
Ook ik heb je nieuw vorm eerst laten bezinken en een paar keer herlezen. Ik kom er niet uit eerlijk gezegd, het vers wordt voor mij maar geen organisch geheel, blijft te zeer een opsomming, wat wellicht ook aan de veranderende regellengte ligt. Ik kan me voorstellen dat je er helemaal inzit als je zelf met zo'n ontwerp bezig bent, maar die betrokkenheid komt bij mij niet binnen. Misschien is wat te gezocht allemaal. Je vraagt commentaar van het forum, vandaar mijn eerlijke antwoord, voor wat het waard is.

c.a.
Frits
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Jaap Bakker

Profieldiepte (ebsonnet) 14 dec 2019 12:51 #7

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Dag Wim,

Ook jij hartelijk bedankt voor het meedenken. De vorm zal ongetwijfeld breder bruikbaar zijn dan het uitdrukken van emoties. Deze twee verzen en het zoeken naar de vorm zijn ontstaan omdat ik op zoek was naar een manier om stijgende verontwaardiging uit te drukken en ook het vervolgens weer terugkeren bij jezelf. Ik schrijf sinds ongeveer een jaar aan een verzameling verzen naar aanleiding van een burn out die ik opliep. De verzen gaan over burn out, post-commotioneel syndroom, ziektewet, en re-integratie en aanverwante thema's. Het begon met een hele serie ollekebollekes, maar dat begon te vervelen, dus ik ben ook bezig met andere vormen. De toon was tot nu toe mild-cynisch, maar ik merk dat er wat andere gevoelens loskomen die ook een plaats moesten hebben en dat vond ik in deze vorm. Ik blijf er zeker mee experimenteren.
Groeten,

Jaap
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Profieldiepte (ebsonnet) 14 dec 2019 12:54 #8

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Dag Frits,

Bedankt voor je opmerkingen. Daarvoor deel ik dit juist. Ik kan zelf wel enthousiast worden van iets, maar de vraag is ook of het effect overkomt. De verzen lijken te bestaan uit losse zinnen, begrijp ik ook uit Hendrikjes opmerkingen. Ik ga daar zeker nog even verder over nadenken.

Groeten,

Jaap
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Profieldiepte (ebsonnet) 19 dec 2019 22:12 #9

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Schoonschrijver
  • Berichten: 1616
  • Ontvangen bedankjes 876
Wat mij opvalt is dat alleen rijmwoord a 4 keer voorkomt. Ik had verwacht dat strofe 2 hetzelfde schema zou hebben als 1, of juist c en a verwisseld.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Profieldiepte (ebsonnet) 20 dec 2019 08:15 #10

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Dag Niels,

Dat zou inderdaad wel mooier zijn ja. Dat neem ik ook mee.

Groeten,

Jaap
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Profieldiepte (ebsonnet) 22 dec 2019 14:02 #11

  • Jaap Bakker
  • Jaap Bakker's Profielfoto
  • aanwezig
  • Forumgod
  • Nieuwste boek: Hersenbeletsel
  • Berichten: 350
  • Ontvangen bedankjes 347
Dag Niels,
Ik spreek graag mijn waardering uit voor je ebsonnet op deze plaats om de draad van de kerstoverweging niet te verstoren. Ik ben ondertussen nog met je opmerking aan de slag gegaan, want minder rijmuitgangen maakt het wel mooier. Het rijmschema dat er was, is te rommelig. In het geval van het Lever-gedicht heb ik de golfvorm moeten loslaten, ten gunste van een rijmschema abccba abccba dd. Het vers heeft dan wel een andere vorm, maar het is naar mijn smaak inhoudelijk sterker dan de eerste versie, hoewel het nu geen ebsonnet meer is, maar een strakkere vorm van een Scupham-sonnet. Voor de volledigheid, vermeld ik hier de nieuwe versie. Wellicht lukt het mij nog om de golfvorm en een strakker rijmschema te combineren in een ander vers.
Groet,
Jaap

Lever

Zegt men: "Vertel, wat heb je op je lever",
dan pak ik een notoir enzymenpaar
als: "aspartaat-aminotransferase
en gamma-glutamyltranspeptidase"
en mompel als volleerde huichelaar:
"Ik ben maar spits hoor, niet de voorzetgever".

Ik maak daarna een grapje met jenever,
en hopelijk is dan het praatje klaar.
Veel verder dan een lege aanloopfase
komt zelden zo'n gesprek met holle frasen.
Ik hou mijn lippen veeleer op elkaar;
het liefst ontwijk ik dat soort doorgezever.

Ik ben daarom bewust niet meer lieftallig,
maar minder fris van lever en zwartgallig.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Niels Blomberg
Tijd voor maken pagina: 0.274 seconden

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Zoeken

Forum Recent

Uit het archief

Biefstuk




De vleesproblematiek verklaard:
De industrie wordt slecht gepaard
Dat gaat zoals je lezen kunt
Soms met verwisseling gerund