Het vrije vers

Bevrijd van vormloosheid

Omdat light verse lééft

Welkom, Gasten
Gebruikersnaam: Wachtwoord: Onthoud mij
  • Pagina:
  • 1
  • 2

Onderwerp: Melancholie

Melancholie 27 nov 2019 11:03 #21

  • Wim Meyles
  • Wim Meyles's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • taalhumorist
  • Berichten: 1169
  • Ontvangen bedankjes 1410
Verschrikkelijk dit duistere getijde, enz.

Niels schreef:

Naar mijn mening is dit gewoon een vijfvoetige jambe. Het is bij die versvorm altijd een goed idee om de 3 oneven heffingen sterker te laten zijn dan de 2 even heffingen. En ja, dan klinkt het erg lekker.

Bas schreef:

een viervoudig metrum is terug te voeren op twee jamben dan wel twee trocheeën.

Hendrikje schreef:

(Dit) vertegenwoordigt in mijn beleving een nieuw metrum: het samengaan van de jambe met de amfybrachus.

Je kunt inderdaad stellen (zoals Niels en Bas doen) dat het metrum is afgeleid van de jambe, waarbij twee heffingen zijn afgezwakt.
Anderzijds zou je ook van een 'nieuw' metrum kunnen spreken, waarbij ik het 'samengaan van jambe en amphibrachys' nog niet zo duidelijk zie.

Hartelijke groet,
Wim
www.wimmeyles.nl

Nieuwste boek: Ietsnut
Laatst bewerkt: 27 nov 2019 11:07 door Wim Meyles.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Melancholie 27 nov 2019 12:24 #22

  • Frits Criens
  • Frits Criens's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1593
  • Ontvangen bedankjes 927
Volgens mij is dit een jambisch vers. In de eerste twee regels vallen er een paar klemtonen weg, waardoor je drie zwak-/onbeklemtoonde lettergrepen achter elkaar krijgt. Dat is niet ongebruikelijk in jambische verzen. Niels haalt dat hierboven ook al aan. Door drie onbeklemtoonde lettergrepen af en toe in te voegen haal je de dreun die bij jambische verzen altijd op de loer ligt uit een gedicht.
Wim doet het hier in de eerste twee regels als er nog geen sprake kan zijn van dreun. Misschien dat het daarom wat meer opvalt. In de rest van de regels is er sprake van een normaal jambisch patroon.
De toelichting die Wim geeft klopt dus niet: Metrisch eens iets anders geprobeerd: in elke regel zijn slechts de 2e, 6e en 10e lettergreep beklemtoond.

Dat doet overigens aan de kwaliteit van het vers niets af. Vooral de laatste regel springt eruit.

c.a.
Frits
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Wim Meyles

Melancholie 27 nov 2019 17:34 #23

Wim schreef:
Je kunt inderdaad stellen (zoals Niels en Bas doen) dat het metrum is afgeleid van de jambe, waarbij twee heffingen zijn afgezwakt.
Anderzijds zou je ook van een 'nieuw' metrum kunnen spreken, waarbij ik het 'samengaan van jambe en amphibrachys' nog niet zo duidelijk zie.

We moeten oppassen dat we versvoet niet verwarren met versvorm.

Metrum/Versvoeten
Op Woortmijers Versvormen vind ik onder het kopje metrum:
De oude Grieken kenden tientallen versvoeten. In de Nederlandse poëzie zijn er maar een paar van belang

En dat zijn dan:

amfibrachys - . -
anapest - - .
dactylus . - -
jambe - .
spondee . .
trochee . -

Versvormen
Zoals sonnet met alle variaties, de ob, de fop, enzovoorts. Bij elk van die versvormen past een bepaalde versvoet (en vaak ook rijmschema). Daarnaast zijn er een paar types versregels die we op een bepaalde manier identificeren, zoals bijv. een jambische pentameter, alexandrijn, enz. Ook zijn er versvormen waarbij het metrum zelf gekozen mag worden.

Wims vers "Melancholie" introduceerde iets nieuws op beide vlakken:

- een versvoet van vier lettergrepen: - . - -
- acht regels met elk tien lettergrepen, als volgt: twee x de nieuwe versvoet, gevolgd door een amfybrachys

Wim schrijft:
Je kunt inderdaad stellen (zoals Niels en Bas doen) dat het metrum is afgeleid van de jambe, waarbij twee heffingen zijn afgezwakt.

Deze uitspraak klopt niet. Een jambe heeft twee lettergrepen, een onbeklemtoonde gevolgd door een beklemtoonde. Je bedoelt, denk ik, "afgeleid van de jambische pentameter". Maar voor hetzelfde geld zou je kunnen zeggen dat het is afgeleid van een versregel bestaande uit drie amfibrachen, waarbij de eerste twee in elke regel met een lettergreep verlengd zijn. (Antwoord op Wims vraag over 'samengaan van jambe en amphibrachys').

Het leuke van deze nieuwe versvoet is, m.i., dat het recht doet aan woorden met onbeklemdtoonde voor- en achtervoegsels, zoals verschrikkelijk, bevorderlijk, vergoelijken, alsook aan een reeks bijv.nw - denk aan duistere, wakkere, zwartgallige. Een jambisch vers waarin deze woorden voorkomen, gaat een beetje mank omdat de nadruk op lijk, re, ge ingeslikt moet worden. Daarnaast speelt het veelvoorkomende euvel van lidwoorden op het beklemtoonde deel van de jambe; dat kan vermeden worden met deze nieuwe versvoet.

Nu nog een passende naam verzinnen voor zowel de versvoet als de versvorm!
Laatst bewerkt: 27 nov 2019 17:42 door Hendrikje de Koning.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Wim Meyles

Melancholie 27 nov 2019 19:11 #24

  • monnhauser
  • monnhauser's Profielfoto
  • Offline
  • Regelmatige bezoeker
  • Berichten: 28
  • Ontvangen bedankjes 197
Hendrikje,

het is echt zoals Niels het op pagina één al beschreef: gewoon een jambisch vers met de meeste nadruk op 2, 6 en 10.

Vergelijk: natuur is voor tevredenen en legen. Volgens jouw redenering zou 'tevredenen' niet in een jambisch vers kunnen voorkomen. Dat is echt niet correct hoor.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Wim Meyles

Melancholie 27 nov 2019 19:39 #25

  • Wim Meyles
  • Wim Meyles's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • taalhumorist
  • Berichten: 1169
  • Ontvangen bedankjes 1410
Opnieuw dank voor je uitvoerige en gedegen commentaar, Hendrikje.

Verschrikkelijk, dit duistere getijde

Niels, Bas, Frits en monnhauser zien het als een jambische vijfvoeter, waarin alleen de lettergrepen 2, 6 en 10 echt beklemtoond zijn.
Monnhauser komt met een vergelijkbaar voorbeeld uit de literatuur:
Natuur is voor tevredenen of legen.
En dan: wat is natuur nog in dit land?

In dit sonnet van Bloem geldt het met 'Melancholie' vergelijkbare metrum echter alleen voor de eerste twee regels. De overige regels van het sonnet zijn 'gewoon' jambisch.

Ik vind het prima om mijn 'Melancholie' tot een jambisch vers te bestempelen, maar dan zou je de systematisch toegepaste niet/nauwelijks beklemtoonde lettergrepen, die duidelijk een meerwaarde blijken te hebben (gezien diverse commentaren) wellicht toch wat tekort doen.

Hendrikje ziet versregels bestaande uit drie amfibrachen, waarbij de eerste twee in elke regel met een lettergreep verlengd zijn.

De derde mogelijkheid (die Hendrikje ook al suggereert) is de introductie van een nieuwe versvoet: - . - -
(de amfidactylus :) ?) Revolutionair, maar wel recht doend aan het metrum zoals je het leest, zonder kunstgrepen als 'afgezwakte klemtonen' (in een jambische regel) of 'verlengde amfibrachen' te hoeven hanteren.
De 'amfidactylus' wordt in geen van de regels tot het einde toe doorgevoerd, maar dat geldt ook voor de laatste versvoet in allerlei andere gedichten.

Hartelijke groet aan alle meedenkers, en een vraag:
Kunnen jullie wellicht andere voorbeelden aandragen van gedichten met dezelfde metrische opbouw?
www.wimmeyles.nl

Nieuwste boek: Ietsnut
Laatst bewerkt: 27 nov 2019 19:55 door Wim Meyles.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Melancholie 27 nov 2019 20:41 #26

natuur is voor tevredenen en legen. Volgens jouw redenering zou 'tevredenen' niet in een jambisch vers kunnen voorkomen. Dat is echt niet correct hoor.

Monnhauser, als ik de indruk heb gewekt dat ik vind dat dat in een jambisch vers niet zou kunnen, heb ik me verkeerd uitgedrukt. Ik bedoel: Ik vind het niet ideaal. Als er dan een variatie op een versvoet in het leven kan worden geroepen waarbij tevredenen wel goed past, des te beter, lijkt me.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Melancholie 27 nov 2019 20:48 #27

de amfidactylus :) ?

Ik dacht eerder aan een nieuw woord, om verwarring to voorkomen. Iets met tetra?

Dan zou er ook voor de versvorm een nieuwe naam moeten komen. Analoog aan een ollekebolleke waarin de dactylus op een bepaalde wijze wordt gebruikt, of het snelsonnet en de jambische pentameter, enz.

Voor de duidelijkheid, het is niet mijn bedoeling een vertrouwde en geliefde versvoet af te serveren. Helemaal niet. Ik wil alleen de kans grijpen om met een nieuwe versvoet meer nuance aan te brengen.

Het is misschien een beetje zoals bij muziek. Op het eerste gezicht klinken een 3/4-maat (TAdada) en een 6/8-maat (TAdada TAdada) misschien hetzelfde. Maar er zijn wel degelijk verschillen, vnl wat betreft de beweging van een muziekstuk. Zo heeft een stuk in 3/4-maat een beweging in drieen, en een stuk in 6/8-maat een beweging in tweeen, met daarin een beweging in drieen. Ook de TA's wegen anders.

Componisten kiezen heel bewust voor maatsoort. Uitvoerders zijn zich ook altijd terdege bewust van de gekozen maatsoort en de consequenties daarvan voor de uitvoeringspraktijk.
Laatst bewerkt: 27 nov 2019 20:49 door Hendrikje de Koning.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Wim Meyles
  • Pagina:
  • 1
  • 2
Tijd voor maken pagina: 0.342 seconden

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Zoeken

Forum Recent

Uit het archief

Suikerbietplastic



Roomijsverorberaars!
Suikerbietplasticmarkt
zit in de lift en dat
komt goed van pas

Straks is een stuk uit het
bioafbreekbare
bakje nog zoeter dan
roomijs ooit was


(De komende jaren worden waarschijnlijk miljardeninvesteringen gedaan in bedrijven die suikerbieten kunnen omzetten naar plastic.)