Het vrije vers

Bevrijd van vormloosheid

Omdat light verse lééft

Welkom, Gasten
Gebruikersnaam: Wachtwoord: Onthoud mij
  • Pagina:
  • 1
  • 2

Onderwerp: De toon gezet

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #1

Ik streel de stilgevallen vleugel
verleid haar tot een melodie
-een frisse voorjaarssymfonie-
en vier het vieren van de teugel

verzin een zomerzotte tune
voor ’t lied en proef de tinteling
in klingelklokjes, zindering
van korte rokjes in 't plantsoen

ik zing en speel en wil er buiten
op hoge toon van lente fluiten.


Laatst bewerkt: 2 jaren 4 maanden geleden door Hanny van Alphen.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Niels Blomberg

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #2

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1348
  • Ontvangen bedankjes 652
Regels 2 en 3 zijn rijkrijm.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #3

  • hanna pest
  • hanna pest's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 682
  • Ontvangen bedankjes 431
Het is in elk geval een vrolijk stemmend vers, met mooie klanken die de intentie van het gedicht mooi ondersteunen. Dat ondanks de technische onvolkomenheid die Niels aanhaalt. Daar wil ik aan toevoegen dat 'vleugel' een mannelijk woord is, waarnaar je met 'hij' moet verwijzen. Verder nog dat 'tinteling en ''zindering' niet echt rijmen. Het blijft desondanks een letterlijk licht vers.

Groet
Hanna
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #4

Waarom zou dat niet mogen in een gedicht Niels? Het stoorde mij niet omdat beide woorden wel een muzikale betekenis hebben maar totaal niet gelijk zijn aan elkaar.

Niet zo moeilijk om hier een ander woord te gebruiken en dat is symfonie maar rapsodie had om de een of andere manier mijn voorkeur.

groet,
Hanny
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #5

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1348
  • Ontvangen bedankjes 652
Hanny, ik ben perplex van deze reactie. Ik hoef toch niet serieus uit te leggen wat er mis is met rijkrijm?

Tot slot: ik vind rijkrijm oprecht lelijk.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Bas Boekelo

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #6

Dank je Hanna,

Vleugel is inderdaad een mannelijk woord maar men maakt geen onderscheid tussen vleugel van de vogel en de vleugelpiano die vrouwelijk is. Vandaar mijn voorkeur voor de vrouwelijke vorm.

tinteling en siddering = rijm volgens van Dale. Dan = tinteling en zindering ook rijm, denk ik zo.

groet,
Hanny
Laatst bewerkt: 2 jaren 4 maanden geleden door Hanny van Alphen.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #7

Niels, waarom zou je perplex staan van mijn reactie? Ik vind dat rijk rijm niet per se fout rijm hoeft te zijn. Daarom mijn vraag waarom rijk rijm in principe niet kan/mag.
Vele bekende cq beroemde dichters maakten gebruik van rijk rijm. De Fransen houden er van maar hier wordt het rijm gezien als lelijk en moet men het absoluut zien te vermijden.

Er zijn dus verschillende gedachten over deze rijmsoort.

rapsodie en melodie
iemand en niemand
honing en koning

Allemaal rijk rijm?
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #8

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1348
  • Ontvangen bedankjes 652
Hanny, Hanna, de discussie over tinteling/zindering stemt mij vrolijk, omdat er iets fundamenteels wordt aangeroerd.
Laat ik beginnen met te zeggen, dat ik het acceptabel rijm vind. Hieronder een uitleg.

De woorden tinteling, siddering en zindering hebben elk 3 lettergrepen met de volgende opbouw:
- lettergreep 1 bevat de klemtoon van het woord;
- lettergreep 2 is een toonloze e, die nooit een klemtoon heeft;
- lettergreep 3 heeft een nevenklemtoon. Ook belangrijk: het gaat om achtervoegsel; als je -ing weg laat houd je de kern van het woord over.
In een jambisch of trocheïsch vers zijn de lettergrepen 1 en 3 de beklemtoonde kern van twee opeenvolgende versvoeten.


Wat andere voorbeelden:
Die beuk was ooit een wandelaar
die mot kreeg met een tovenaar


De argeloze wandelaar
bleek een geslepen handelaar


Voor mijn gevoel zijn beide correct rijm.
Het eerste voorbeeld toont "gewoon" mannelijk rijm: laar/naar.
Het tweede voorbeeld toont onzijdig rijm: wandelaar/handelaar. Je zou het ook dubbelrijm kunnen noemen, maar hoe dan ook: het rijmt.


Maar nu dit:
Vandaag voel ik me katterig
Mijn hoofd is vol en watterig


Vandaag voel ik me katterig
Mijn pas is stram en waggelig


In het eerste voorbeeld is onzijdig rijm.
Het tweede voorbeeld rijmt niet, omdat de laatste lettergreep een sjwa is. Een sjwa is een klinker die nooit beklemtoond wordt en dus ook niet kan fungeren als rijmwoord. (Meestal is een sjwa een toonloze e, maar hij komt ook voor in de achtervoegsels -ig en -lijk.)


Terug naar tinteling/zindering.
Het achtervoegsel -ing is net als -aar geen sjwa en kan dus prima op eigen benen staan: ling/ring is goed mannelijk rijm.
Als bonus is er nog het halfrijm in de twee eerste lettergrepen: tinte/zinde. Dit voegt echt iets toe aan het geheel.
Ik zou zeggen: niets meer aan doen.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Hanny van Alphen

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #9

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1348
  • Ontvangen bedankjes 652
Hanny, zo vrolijk als ik word van tinteling/zindering, zo treurig word ik van melodie/rapsodie.

Rijm werkt vanaf de laatste beklemtoonde lettergreep. Afhankelijk van het aantal onbeklemtoonde lettergrepen daarachter spreekt men van mannelijk, vrouwelijk of onzijdig rijm.
Hier is jouw rijtje nog een keer, nu met de beklemtoonde lettergrepen geschreven met hoofdletters:
RAPsoDIE en MEloDIE: mannelijk rijm die/die => rijkrijm
IEmand en NIEmand: vrouwelijk rijm iemand/niemand => volrijm
HOning en KOning: vrouwelijk rijm honing/koning => volrijm
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Hanny van Alphen

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #10

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1348
  • Ontvangen bedankjes 652
Hanny van Alphen schreef :
Er zijn dus verschillende gedachten over deze rijmsoort. [NB: rijkrijm]
Onder plezierdichters is er consensus dat rijkrijm in principe vermeden dient te worden.
Er kan altijd een situatie zijn, dat rijkrijm wordt gebruikt om een bepaald effect te bereiken, maar dat is nooit uit luiigheid.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #11

Niels schreef:

Onder plezierdichters is er consensus dat rijkrijm in principe vermeden dient te worden.

Oké Niels, duidelijk. Wat betreft de klemtoon-uitleg heb je natuurlijk gelijk dat beide woorden van mij de hoofdklemtoon op de laatste lettergreep hebben en de andere woorden op de eerste lettergreep.
Ik zal me gaan houden aan de consensus dat rijk rijm vermeden dient te worden op dit forum en de gewraakte regel veranderen.
Het was overigens beslist geen luiheid dat ik rapsodie gebruikte maar een voorkeur die dus niet goed uitpakte.

regel 3 was: - een felle voorjaarsrapsodie-
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #12

  • Niels Blomberg
  • Niels Blomberg's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1348
  • Ontvangen bedankjes 652
Hanny, luiheid was misschien niet zo gepast, maar er schoot mij zo gauw geen ander woord te binnen; althans geen milder woord..
Ik vind het een verbetering zo. Zoals Hanna al zei, een vrolijk stemmend vers. Het past goed bij het weer van vandaag.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Hanny van Alphen

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #13

  • Bas Boekelo
  • Bas Boekelo's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 3838
  • Ontvangen bedankjes 920
Interessant, Niels, maar ik kan het niet op alle punten met je eens zijn. Het is me, net als ‘ritme’ te letterkundig. Maar terwijl ik mijn mening probeer te formuleren, bedenk ik dat jij ook poëzie schrijft. En dit alles met een poëtische blik beoordeelt.
Ik ben een oude eigenwijze vent, maar ik zie een wezenlijk verschil tussen poëzie en Light Verse.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #14

  • Ditmar Bakker
  • Ditmar Bakker's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 819
  • Ontvangen bedankjes 134
Mooie analyse, Niels. Ik zou daar alleen aan willen toevoegen dat bij 'katterig' en 'waggelig' er volgens mij wel sprake is van good ol' assonantie. Het berijmen van de swja wordt weleens creatief gedaan, zoals Rudy Kousbroek doet in zijn vertaling van de alexandrijnen in Stijloefeningen: "een mispunt" met, "zijn kledij berispend", specifiek. Dit wordt volgens mij ook aangehaald in Bakkers 'Rijmhandwoordenboek'. Je kunt hier bakkeleien over het verschil tussen 'put' en 'latUHn' ;).

Hanny, ook ik vind het een mooi vers. Ik ben niet zo vies van rijk rijm wanneer spaarzaam gebruikt, en ik wil je waarschuwen voor het verliezen van betekenis om mooier rijm te maken. Zo wordt een 'symfonie' door meerdere instrumenten gespeeld (een piano kan daarin natuurlijk wel een solo hebben), waar een 'rapsodie' ook door een vleugel alleen gespeeld kan worden.

Bas, je zult toch niet kunnen ontkennen dat poëzie en Light Verse in elk geval hun instrumentarium delen, en daarmee een gemeenschappelijk kenmerk hebben.
Laatst bewerkt: 2 jaren 4 maanden geleden door Ditmar Bakker.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Hanny van Alphen

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #15

  • Bas Boekelo
  • Bas Boekelo's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 3838
  • Ontvangen bedankjes 920
Bas, je zult toch niet kunnen ontkennen dat poëzie en Light Verse in elk geval hun instrumentarium delen, en daarmee een gemeenschappelijk kenmerk hebben.

Jawel, maar niet iedereen gaat er eender mee om.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #16

  • Ditmar Bakker
  • Ditmar Bakker's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 819
  • Ontvangen bedankjes 134
En dat leidt dan weer tot poëzie of Light Verse?

Ik kan het volgen, ik geloof alleen niet zo in de isoglosse.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #17

  • Bas Boekelo
  • Bas Boekelo's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 3838
  • Ontvangen bedankjes 920
Hoi, isoglosse staat in mijn woordenboek.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #18

  • Ditmar Bakker
  • Ditmar Bakker's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 819
  • Ontvangen bedankjes 134
Leuk beeld hè.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #19

Bas schreef:

Ik ben een oude eigenwijze vent, maar ik zie een wezenlijk verschil tussen poëzie en Light Verse.

Bas, het eerste deel van je stelling laat ik aan jou, het tweede deel daar wil ik toch wel iets over zeggen. Ik zie in dit vers géén wezenlijk verschil tussen poëzie en light verse.
Volgens mij is dit gewoon een licht vers, vrolijk van aard en poëtische oprispingen te verwaarlozen. Het is niet cryptisch, wel jambisch en berijmd zoals het wordt voorgeschreven.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

De toon gezet 2 jaren 4 maanden geleden #20

  • Bas Boekelo
  • Bas Boekelo's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 3838
  • Ontvangen bedankjes 920
Hanny van Alphen schreef :
Bas schreef:

Ik ben een oude eigenwijze vent, maar ik zie een wezenlijk verschil tussen poëzie en Light Verse.

Bas, het eerste deel van je stelling laat ik aan jou, het tweede deel daar wil ik toch wel iets over zeggen. Ik zie in dit vers géén wezenlijk verschil tussen poëzie en light verse.
Volgens mij is dit gewoon een licht vers, vrolijk van aard en poëtische oprispingen te verwaarlozen. Het is niet cryptisch, wel jambisch en berijmd zoals het wordt voorgeschreven.

Hanny, mijn opmerking betreft niet het gedicht , maar de uitleg van Niels.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
  • Pagina:
  • 1
  • 2
Tijd voor maken pagina: 0.269 seconden

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Forum (recent...)

Uit het archief

Het monster van de angst


Anne Vegter en haar echtgenoot

We zijn blij en verheugd dat de Dichteres des Vaderlands eindelijk eens een bijzonder geslaagd product heeft afgeleverd. We plaatsen het hier in zijn geheel:

Komt een duif van honderd pond,
een olijfboom in zijn klauwen,
bij mijn oren met zijn mond
vol van koren zoete vrouwen,
vol van kirrende verhalen
hoe de oorlog is verdwenen
en herhaalt ze honderd malen:
alle malen zal ik wenen.

Sinds ik mij zo onverwacht
in een taxi had gestort
dat ik in de nacht een gat
naliet dat steeds groter wordt,
sinds mijn zacht betraande schat,
droogte blozend van ellende
staan bleef, zo bleef stilstaan dat
keisteen ketste in haar lenden,
ben ik te dicht en droog van vel
om uit te zweten in gebeden,
kreukels knijpend evenwel,
en 'vrede' knarsend, 'vrede', 'vrede'.

Liefde is een stinkend wonder
van onthoofde wulpsigheden
als ik voort moet leven zonder
vrede, godverdomme, vrede;
want het scheurende geluid
waar ik van mijn lief mee scheidde
schrikt mij nu het bed nog uit
waar wij soms in dromen beiden
dat de oorlog van weleer
wederkeert op vilte voeten,
dat we, eigenlijk al niet meer
kunnend alles, toch weer moeten
liggen rennen en daarnaast
gillen in elkanders oren,
zo wanhopig dat wij haast
dromen ons te kunnen horen.

Mag ik niet vloeken als het vuur
van een stad, sinds lang herbouwd,
voortrolt uit een kamermuur,
rondlaait en mij wakker houdt?
doch het versgebraden kind,
vuurwerk wordend, is het niet
wat ik vreselijk, vreselijk vind:
het is de eeuw dat niets geschiedt,
nadat eensklaps, midden door een huis,
een toren is komen te staan van vuil,
lang vergeten keldermodder,
snel onbruikbaar wordend huisraad,
bloedrode vlammen van vlammend
rood bloed, de lucht eromheen behangen
met levende delen van dode doch
aardige mensen, de eeuwenlange stilte voor-
dat het verbaasde kind in deze zuil
gewurgd wordt en reeds de armpjes
opheft.

Kom vanavond met verhalen
hoe de oorlog is verdwenen,
en herhaal ze honderd malen:
alle malen zal ik wenen.

Koop koop koop