Het vrije vers

Bevrijd van vormloosheid

Omdat light verse lééft

Welkom, Gasten
Gebruikersnaam: Wachtwoord: Onthoud mij

Onderwerp: Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal)

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #1

  • Ditmar Bakker
  • Ditmar Bakker's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 819
  • Ontvangen bedankjes 134
Heb je niets beters te doen tijdens de Paasdagen Ditmar? NEE dus hierbij de kortste Lai van Marie de France: Laüstic. Voor uw vertier! ('t Is werkelijk een prachtig verhaal. Zalig Pasen allen.)

DE NACHTEGAAL
Het avontuur dat ik vertel
is een 'lai' uit Bretanje. Wel,
Laüstic de naam, is mij verteld
—de naam die in dat land wel geldt—
't Is "Rossignol" in netjes Frans
en 'Nachtegaal' in 't Nederlands.
In Sint Mallo, dat prachtig land
(of in een stad daaraan verwant)
woonden twee ridders, sterk en wijs en
in twee kastelen als paleizen.
Zo goed waren die heren, dat
goedheid symbool werd van die stad.
Eén van hen was een vrouw getrouwd,
wijs, hoofs, en ook al goedgebouwd;
de jonkvrouw wist van haar valeur
want adel kent geen willekeur.
De buurman was een vrijgezel,
en die man vond eenieder wel
zo mannelijk en honorabel
(want die man leefde zo abel!)

Na het toernooi (spelen en brood!)
gaf hij zijns weg aan wie maar noodt.
Zijn liefde gold zijn buurmans vrouw.
Hij zei haar vaak 'ik houd van jou'
met zo'n beminnelijk gezicht
dat 't haar tot liefde had verplicht,
vanwege goedheid van zijn daden
(en doe nabijheid niet versmaden).
Hun liefdesleven bleef bedekt
zodat geen argwaan werd gewekt,
en niemand ze betrappen kon
of zeggen 'zulks is niet bon ton'.
Hoe zou dat ook? Wie was genegen?
Daarbij, zo naast elkaar gelegen
hun beider landgoed, haard en huis
(en alle kamers daar incluis)
dat niets hen scheidde dan alleen
een hoge muur van grijze steen.
Ging nu de jonkvrouw voor het raam
van één heur eigen kamers staan

dan had zij de gelegenheid
te spreken van genegenheid,
en hij zond briefjes, voor zijn part:
alle berichten uit het hart!
Geen mens bracht er iets tegenin,
zo leefden zij in zoete min
hoewel gescheiden van elkaar;
ze smachtten naar elkander, maar
bewaking was er continu,
zodat er geen individu
des edelmans hoofs eigendom
bij dag of nacht betreden kon.
Maar niemand kon haar toch verbieden
om somtijds door het raam te spieden
dus nee: geen ziel bracht hen ertoe
te stoppen met die billet-doux.
Zo minden zij elkander zeer
tot zomer kwam met zoeter weer:
de boomgaard weer in bloei gesprongen
wijl vogelijns het groen bezongen:

gedierte, dat in duizendtallen
weer fleur en luim gaf. Weet dan, allen
dat onze minnaar en zijn dame
liefst nader tot elkander kwamen,
het was de ridder aan te zien,
(pregnanter briefjes, ook, misschien)
en bij de dame zag men 't eerst
de zenuwen, tot, onbeheerst
wanneer de maan het hof bescheen
zij uit de stee haars mans verdween
om, met een mantel omgedaan
weer naar datzelfde raam te gaan
waar zij haar minnaar wakker wist.
Uiteindelijk werd zij gemist
door haar jaloerse echtgenoot,
daar zij te vaak het bed ontvlood.
Onwetend van de paramour
dien vrouwe 's nachts ter harte voer
(een stille blik, een korte brief
voldoende voor zijn ongerief)

vroeg hij uiteind'lijk onverlet
waarheen zij ging, 's nachts, uit het bed.
"Mijn koning" (aldus haar repliek),
"Geen mens ter wereld kent muziek
die nooit der nachtegalen zang
gehoord heeft. 's Zomers zingt zij lang
en zacht en zoet. 't Is daarom dat
ik slaap in deze onderschat,
en oog noch oor te rusten leg:
die heerlijkheid neemt mij soms weg."
Op 't slimme antwoord heeft haar man
gelachen, éénmaal, toen het plan
snel opgevat de nachtegaal
te strikken; dus hij liet massaal
zijn onderdanen, vrouwen, mannen,
hun netten in de bomen spannen
zodat elk linde, esp, of iep
verlijmd een val voor vogels schiep.
Het mag dan geen verrassing zijn:
rap hing de vogel aan de lijn.

Gevangen, is de nachtegaal
gebracht tot in des ridders zaal;
het heerschap, zichtbaar zeer content
is naar zijn vrouws boudoir gerend,
"Mevrouw", begon hij, "ziet u hier
dit akelig verlijmde dier?
Kom dichterbij, en weet dat u
nooit meer gewekt zal worden nu
en dus kunt rusten in de nacht,
die zoveel wakker blijven placht."
De dame hoorde haar man aan,
(verdriet en angst bij haar ontstaan)
en vroeg—zo 't van haar man mocht zijn,
een gunst: de kleine vogelijn.
't Mocht niet zijn: met twee handen brak
de man het nekje. Slechtheid! 'Krak'!
Eerst 't ding geworpen naar zijn vrouw
verliet de man de kamer gauw,
waar 't lijkje op haar borststreek stiet
en daar een bloedvlek achterliet

De jonkvrouw nam het kleintje op
onder geween, geschrei, getob
en zwoer de ondergang van al
die joegen op haar nachtegaal;
die háár nu weer hadden gestrikt.
"Oh wee! Mijn lief!" heeft zij gesnikt;
"Nooit kan ik nu bij nacht voortaan
nog voor mijn vensterraam gaan staan
om daar mijn lieveling te zien!
En hij zal, mij niet ziend, misschien
mijn liefde denken kwijt te zijn...
ik stuur hem deze vogelijn,
want die verhaalt mijn ongeluk."
Ze stopte 't lijfje in een stuk
met goud borduurd en rijk brokaat,
verzond (bedienden steeds paraat)
dit kleine liefdesdoodsbericht
aan wie haar tot zich had verplicht.

De page, bij de buurman dan,
begroette—naar haar wens—die man,
vertelde hem het gans verhaal
en gaf daarna de nachtegaal.
De ridder hoorde alles aan,
begreep, en was zeer aangedaan,
maar was geen wraak of zo van zins,
wiens lief verraden was. Haar prins
liet snel een kistje maken: goud,
ivoor (geen ijzer, been of hout)
en edelsteen 't materiaal
van 't grafje voor de nachtegaal:
het dure deksel ging op slot
om te beschermen tegen rot.
Die kostbare herinnering
droeg hij bij zich, waar hij maar ging

Deze historie is reeds oud,
en vaak in liedjes nagebauwd.
Ze werd in Frankrijk zeer beroemd;
Laüstic wordt zij daar genoemd.
Laatst bewerkt: 2 jaren 3 maanden geleden door Ditmar Bakker.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Otto van Gelder

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #2

Lai?
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #3

De reactie van Frans maakte dat ik even op het net aan het zoeken ging:

Lai (volgens Woortmeijers versvormen, zie kolom rechtsonder)
Mogelijk afkomstig uit de Provençe
regels: Xx3
schema: aab
metrum: a regel 3 jamben
b regel 1 jambe

Lais (volgens Wikipedia)
De lais van Marie de France is een reeks van twaalf korte, verhalende gedichten in de Anglo-Normandische taal, geschreven door een anonieme dichteres die bekend is geworden als "Marie de France". Over het algemeen wordt door middel van de avonturen van de hoofdpersonen het concept van de hoofse liefde verheerlijkt. De lais van Marie de France, geschreven in achtlettergrepige versregels, zijn opmerkelijk door hun verheerlijking van de liefde, hun individualistisch karakter en hun levendige beschrijving – voorboden van de opkomende literatuur in die tijd.

Lai (volgens handboek filologie: http:// = members.chello.nl/m.elburg4/Retorica/fil_l = .htm - link zonder spaties, zonder =)
- Lai lyrique
Een gedicht met formeel van elkaar verschillende strofen die elk op een andere melodie werden gezongen.
Bijvoorbeeld: Lais et Descorts (dertiende eeuw).

- Lai narratif
Een kort verhaal in octosyllaben met gepaard rijm, waarvan het onderwerp meestal is ontleend aan de cyclus van de Tafelronde.
Bijvoorbeeld: Lais van Marie de France (dertiende eeuw).

Je verhaal, Ditmar, staat ver van onze hedendaagse leefwereld af en het heeft, als imitatie, geen historische waarde. Dat maakt dat het in mijn beleving bijna leest als een onzindicht, zoals De Warbels of De Wobbelborg van een paar dagen geleden.
Laatst bewerkt: 2 jaren 3 maanden geleden door Hendrikje de Koning.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #4

  • Ditmar Bakker
  • Ditmar Bakker's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 819
  • Ontvangen bedankjes 134
Ja, een lai. Ze staan gewoon op Wikipedia hoor:klikkerdeklik!

Hier vind je het origineel: klik!

Ze schreef ze in het Frans aan het Engelse hof! OMGWTFBBQ!!!!1!!!één! Taal is echt raarrr.

Bij mijn vertaling ben ik uitgegaan van de Oudfranse tekst, waarbij ik gebruik heb gemaakt van Franse en Engelse vertalingen om de boel te vergemakkelijken. In 2009 kwam een prozavertaling in het Nederlands uit in navolging van een vertaling in verzen in 1980 van dezelfde auteurs. Deze vertalingen in het Nederlands heb ik niet ingezien, maar volgens mij is "Laüstic" nog niet eerder in het Nederlands berijmd.

EDIT: Voor de volledigheid de Engelse bronnen die ik gebruikt heb: klik en klik.

't Is geen imitatie Hendrikje, 't is gewoon een getrouwe vertaling.

EDITEDIT: Een transcriptie van de Oudfranse tekst, bedoel ik. *kuch*
Laatst bewerkt: 2 jaren 3 maanden geleden door Ditmar Bakker.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Bedankt door: Hendrikje de Koning

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #5

't Is geen imitatie Hendrikje, 't is gewoon een getrouwe vertaling.
Dat had ik niet door, sorry.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #6

  • Ditmar Bakker
  • Ditmar Bakker's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 819
  • Ontvangen bedankjes 134
Hendrikje de Koning schreef :
Dat had ik niet door, sorry.

Dat maakt niet uit! Maar het verklaart wel waarom het zo 'ver' van onze tijd staat :) en zo ver tegelijkertijd ook weer niet. Ik vind het een mooi verhaal.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Marie de France: Laüstic (De Nachtegaal) 2 jaren 3 maanden geleden #7

Baker, Baker!

‘k Heb uw lai maar deels gelezen
Want begon meteen te vrezen
Dat het, letterlijk, te zwaar zou wezen.
Zeker! Zeker! Zeker!


Naar Gorter, Gorter!
Van Hendrik de Vries
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Tijd voor maken pagina: 0.171 seconden

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Forum (recent...)

Uit het archief

Begrijpelijk



Stem met de motie mee
Taalvereenvoudiging
Vonnissen moeten goed
Voor zijn gekauwd

Weg met die zinloze
Jurisdyslexia
Eén woord volstaat
Dat is zoet ofwel stout

 

--- Voor de totstandkoming van de uiteindelijke versie mijn dank aan de inbreng van diverse forumleden! ---

 
(Op 22 november 2018 is er in de Tweede Kamer een motie ingediend en goedgekeurd die tot doel heeft het taalniveau van vonnissen terug te brengen naar B1: jip- en janneketaal
)

Koop koop koop