Het vrije vers

Bevrijd van vormloosheid

Omdat light verse lééft

Welkom, Gasten
Gebruikersnaam: Wachtwoord: Onthoud mij
Scherpe stellingen

Onderwerp: Hoofdverpleegkundige

Hoofdverpleegkundige 21 mei 2019 18:49 #1

  • Remko Koplamp
  • Remko Koplamp's Profielfoto
  • Offline
  • Forumgod
  • Berichten: 1353
  • Ontvangen bedankjes 812
Hoofdverpleegkundige of hoofdverpleegkundige?

In de recente levendige discussies in het draadje ‘het oude ambacht’ bracht o.a. de zoektocht naar de hoofdklemtoon in samenstellingen met als laatste uitgang ‘kundige’ (niet deskundige) de tongen in beweging.
Merkwaardig, en eigenlijk ook wel teleurstellend, was het dat de van Dale en het ANW (het Algemeen Nederlands Woordenboek) elkaar tegenspraken in het bepalen van de hoofdklemtoon van het woord ‘hoofdverpleegkundige’. Wanneer de woordenboeken het al niet met elkaar eens zijn hoe moeten wij het dan met elkaar eens worden?
Vandaar dat ik nog eens geprobeerd heb om in deze zaak enige klaarheid te krijgen. Via de website van Taaladvies.net heb ik daarom recent de volgende vraag voorgelegd.

“Mijn vraag is op welke lettergreep de hoofklemtoon valt in de woorden: hoofdverpleegkundige en of oogheelkundige. Wanneer ik van Dale raadpleeg krijg ik te zien dat de hoofklemtoon op lettergreep vier (kun) ligt. Raadpleeg ik daarentegen het ANW (Algemeen Nederlands Woordenboek) dan krijg ik te zien dat de hoofdklemtoon op de eerste lettergreep ligt (hoofd/oog). (NB: Op ANW krijg ik bij het lemma wijkverpleegkundige te zien dat daar de hoofdklemtoon op zowel de eerste als op de vierde lettergreep ligt).”

Ik kreeg gisteren antwoord van Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Onlangs hebt u op het Taalunieversum een taalvraag gesteld. Hieronder vindt u het antwoord:

De beklemtoning van woorden als 'hoofdverpleegkundige', 'wijkverpleegkundige' en 'oogheelkundige' varieert. De klemtoon kan zowel op de eerste lettergreep als op 'kun' liggen. Dat is wel te verklaren.

Als de klemtoon op 'kun' wordt gelegd, wordt de beklemtoning van het bijbehorende bijvoeglijk naamwoord op '-kundig' gevolgd: woorden als 'verpleegkundig', 'oogheelkundig' en 'tandheelkundig' hebben standaard de klemtoon op 'kun'. (Hetzelfde geldt voor 'geschiedkundig', 'letterkundig', 'natuurkundig' etc.) In de meeste gevallen wordt die beklemtoning overgenomen in een (naar een persoon verwijzende) zelfstandig gebruikte vorm daarvan: 'geschiedKUNdige', 'letterKUNdige', natuurKUNdige', en ook 'verpleegKUNdige'.

Als vóór zo'n aanduiding een woorddeel wordt toegevoegd met een sterk eigen betekeniselement, kan dat eerste deel ook de klemtoon krijgen. Dat geldt in dit geval: in 'hoofdverpleegkundige', 'wijkverpleegkundige' en 'oogheelkundige' voegen de woorddelen 'hoofd', 'wijk' en 'oog' een belangrijk betekenisaspect toe aan het tweede deel van de samenstelling. De klemtoon kan daarom ook op dat eerste deel liggen. Zo vermeldt Van Dale naast 'wisKUNdige' de woorden 'verZEkeringswiskundige' en 'LEvensverzekeringswiskundige'. Bij die laatstgenoemde twee woorden ligt er zo'n sterke natuurlijke nadruk op het eerste deel dat dat de klemtoon krijgt.

Met vriendelijke groet,
Namens het Taalunieversum,

Jaco de Kraker

'Taaladvies' van het Taalunieversum is een samenwerkingsverband tussen de Nederlandse Taalunie, de Taaltelefoon en het Genootschap Onze Taal.
Laatst bewerkt: 22 mei 2019 01:55 door Remko Koplamp.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Hoofdverpleegkundige 21 mei 2019 19:39 #2

  • Inge Boulonois
  • Inge Boulonois's Profielfoto
  • Offline
  • Admin
  • dichter
  • Berichten: 3686
  • Ontvangen bedankjes 1673
Bij de twee woorden kan de hoofdklemtoon kennelijk op zowel de eerste als de vierde lettergreep liggen.
Daarmee is de kans op onenigheid nog niet verdwenen.
Het moet ook niet te makkelijk worden gemaakt om een perfect ollekebolleke te schrijven :silly:
Dank je wel, Remko, dat je ons op de hoogte stelt van het antwoord van Taaladvies!

www.ingeboulonois.nl
dichter & schilder
Laatst bewerkt: 21 mei 2019 19:39 door Inge Boulonois.
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.

Hoofdverpleegkundige 21 mei 2019 19:47 #3

Dank je Remko, voor het verder zoeken naar een duidelijk antwoord. Nu weten we waar we aan toe zijn. Een verpleegkundige kan elke verpleegkundige zijn maar wanneer er een specificatie voor zijn/haar beroep komt dan telt die het zwaarst.

groet,
Hanny
Alleen ingelogde leden kunnen reageren.
Tijd voor maken pagina: 0.151 seconden

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Zoeken

Forum Recent

Uit het archief

Meer schaap Veronica

TE DROMMEL, kloeg de dominee, vannacht kon ik niet slapen!
Mij kwelden honderd muggen met demonisch luid gezoem.
De torenklok sloeg drie, sloeg vier – en ik, ik telde schapen.
Ik woelde en ik woelde en ik dacht aan J.C. Bloem…

Insomnia! De hele lange nacht bleef ik aan ’t tobben
over die ene regel, van Der Doodsklaroenen Stoot.
Ik kreeg opeens zo’n trek in een kroketje van Van Dobben.
Of twee kroketjes. Maar er was alleen maar suikerbrood.

O! antwoordden de dames Groen. En die Parijse wafels?
We vroegen ons al af waar die gebleven konden zijn…
Als wij niet kunnen slapen, repeteren we de tafels
van dertien en van zeventien, vanwege onze lijn.

We worden altijd zo nerveus van ’t tikken van de wekker;
daar zetten we dan meestal onze theemuts overheen.
Maar ja, dan hoor je hem weer níet. Dan slaap je ook niet lekker.
De Leegte! sprak de dominee. Luguber fenomeen!

Zeg, zei het schaap Veronica en keek in de beschuitbus,
dit ziet er óók luguber uit. En waaro is de zjem?
’t Is algemeen bekend dat ik geen krekkers en geen fruit lust!
verkondigde de dominee met overslaande stem.

Zo? zei de ene dame Groen. En vast ook geen sardines?
De andere dame Groen zei: En geen glaasje o de vie?
Ahum, zei ’t schaap Veronica. Die Belgische pralines,
die zijn ook op. En gisteren toen waren er nog drie.

De dominee werd langzaamaan zo rood als een pioen.
Eh… zei hij toen. Zal ík dan straks de boodschappen maar doen?