Het vrije vers

Voor en door plezierdichters

Met Forum, Vorm én Vent



Hij was een weekje inclusief
Met aan zijn pols een gele band
Hij koos een lekker, tropisch land
Het eten goed, de meisjes lief

De rijst, de vis, het bier, de beef
Hij werd door vraatzucht overmand
Hij was een weekje inclusief
Met aan zijn pols een gele band

Hij kwam geheel aan zijn gerief
Lag alle dagen aan het strand
Zag van het land uitsluitend zand
Als hij zich van zijn stoel verhief,
Hij was een weekje inclusief



De broers 4tuin zijn met hun vieren,
Zo vriendelijk en in4meel
Zij hebben niets met 4mulieren
Die vallen het 4nuis ten deel

Leest u het cijfer vier als ‘for’
Dan snapt u vast wel mijn gemor


De dierenambulance hier ter stede draagt als motto ‘dieren 4u’.



Een auto in de ruimte is
Best leuk voor op de foto
Maar wat ik zelf veel vaker mis
Is ruimte in de auto



Er school eerst geen gevaar in ons gesprek,
De taal bleef soepel heen en weer bewegen
Tot woorden die wat meer pretentie kregen
Elkaar gingen verdringen van hun plek

Waarna opeens door dreigend plaatsgebrek
Emoties rap tot grote hoogten stegen
En woede die tot dan toe had gezwegen
Tenslotte zorgde voor een flink echec

Het heeft geen zin bij onmin en bij schaken,
Die ik voor het gemak hier samen vat,
Elkaar tot inzet van de strijd te maken

Omdat het juist de charme is van mat
Dat je alleen de koning kwijt kunt raken
Maar niet degeen met wie je ruzie had

U heeft het wellicht meegekregen in het kader van de uit de hand lopende uitwassen van de #metoo-discussie; de nieuwe beeldenstorm is begonnen. Neem nu de verbanning van de schone kunsten naar de kelders van musea, bijvoorbeeld het schilderij 'Hylas and the Nymphs' van John Waterhouse door de Manchester Art Gallery.

Naar verluidt hangt het werk weer aan de wand. Maar als men dan toch vertwijfeld gaat zeulen met die spullen, doen wij graag de suggestie om een onherstelbaar verbeterde variant terug te hangen. Als voorbeelden hieronder die van Frits Criens, een voorproefje uit zijn bij Uitgeverij Liverse te verschijnen 'Vreemde Onthullingen', of die daaronder van Inge Boulonois. Of allebei natuurlijk.

 

 

 

 

 
I.M.
 
Toen ik je zag droeg je dezelfde das
Als ik, de Campbellclan in vol ornaat
Je wist ook dat dat kon, dat schiep een band
 
Mijn pa mocht Black & Tan en had een Opel
Daar koop je weinig voor, we praatten wat
Over toevalligheid en er was wijn, we rookten
 
Het thema van de avond was je hart
Je werd geïnterviewd, ik schrok hoe open
Je sprak over de tijdbom in je bast
 
De nazit was geweldig, veel verhalen
We deden Gerrit na, er werd geproost
Op hen die vielen en het werd te laat
 
We namen afscheid. Veel nog te vertellen.
Ik zou nu hier een punchline moeten hebben.
 
 
Peter Knipmeijer
 

Menno Wigman is op 1 februari overleden, 51 jaar oud.
Een groot gemis voor iedereen die hem kende en voor de poëzie.
 
 



Het is nu wetenschappelijk bewezen
Wat elk weldenkend mens al langer wist
Het Limburgs is als toontaal onbetwist
Verfijnder dan de spraak zelfs van Chinezen

Heel Holland zoekt in Limburg therapie
Voor uitspraak met de juiste melodie

Onderzoek wijst uit dat Limburgers toongevoeliger zijn dan Chinezen



Hier is de stilte even aan de macht

Geen mooier revolutie dan de nacht
waarin de sneeuw besloten heeft om zacht
de wereld zonder woorden in te lijven

Het schijnt dat diepe sporen langer blijven
op plaatsen waar geen indruk wordt verwacht

Geen mooier zin om wit op wit te schrijven:
Hier is de stilte even aan de macht



Het nieuwe jaar, in nevelen gehuld -
Eén dag nog, dan is januari klaar
Die nevel is nu echt wel opgetrokken

En je agenda heeft zichzelf gevuld
Je weet het wel: zo gaat het jaar na jaar
De tijd gaat op aan hogere belangen

Geen tijd meer om nog te gaan zitten mokken
Want elke afspraak is je eigen schuld:
Je maakt ze zelf, dus kiezen op elkaar

Toch wil zo'n lege bladzij wel eens lokken
Dan word je door een vreemd gevoel bevangen
En denk je: Was ik maar voor altijd vrij...

Daar moet je niet te lang in blijven hangen
Want dan is februari ook voorbij



De dood en de belasting. Staan die vast?
De dood is straks een achterhaalde notie
die zich, dankzij de nieuwe kloonpromotie,
niet langer aandient als gevreesde gast.

Een prachtstunt, enkel nog te overtreffen
door klonen die de tax op kunnen heffen.



Een mededeling voor de oude wijk;
Er moest nu nodig een rotonde komen
De kosten waren goeddeels voor het rijk
De plaats bepaald, ten koste van wat bomen

Er werd dus een vergadering belegd
-Men had bezwaren tegen de rotonde-
Want, werd door tegenstanders ook gezegd
Die bomen rooien was toch eeuwig zonde

Maar de bijeenkomst had geen happy end
Tot woede van de vele buurtgenoten
En men heeft machteloos het feit erkend
Dat de gemeenteraad al had besloten

De wijkagent was stil en zei alleen;
Rotondes, sja, je kunt er niet omheen



Homeopathica?
Kwakzalverij, mijnheer!
Zelden bevorderlijk
Voor het herstel

Neem nou zo'n middel als
Oscillococcinum
Had je de griep niet
Dan kreeg je hem wel



Tien jaar geleden werd de blauwbilgorgel  65 jaar en dat ging niet onopgemerkt voorbij.
Er waren feestelijke toestanden en uitgeverij Liverse bracht een bundel uit met nieuwe gorgelrijmen, gemaakt door  een keur van plezierdichters.
Er verscheen zelfs een boek met de geschiedenis van het vers (Raban! Raban! Raban!) van Wim Huijser en Peter de Roos.

Het verhaal is bekend: begin 1943 schreef Buddingh’ het vers tijdens zijn verblijf in het sanatorium in Soest.
Maar nu de blauwbilgorgel dit jaar de leeftijd van 75 bereikt wordt het tijd eens stil te staan bij de vraag wanneer het voor het eerst gepubliceerd werd.
Daar wordt over gestreden: was het in het tijdschrift De schone zakdoek? Of was het eind 1944 in een illegaal gedrukte bundel met andere gorgelrijmen?
Het antwoord luidt: geen van beide.
Het verscheen voor het eerst in druk in het satirische nazi-tijdschrift De Gil.

Vreemd genoeg wordt deze publicatie gewoon vermeld bij de discussies, maar wordt gedaan of dit niet meetelt. Maar het is toch echt niet anders.
De schone zakdoek was een surrealistisch ‘tijdschrift’ waarvan maar één handgemaakt exemplaar bestond, geredigeerd door Theo van Baaren en Gertrude Pape. Bezoekers konden het bij Gertrude thuis inzien. Er werkten meerdere kunstenaars aan mee, maar sorry, dat is geen publicatie en geen tijdschrift.
Ook Buddingh’ noemde altijd het illegale boekje uit 1944 de eerste publicatie.
Maar dat was ná de publicatie in De Gil.
Hoe zit dat?

De Gil was een humoristisch tijdschrift dat zich voordeed als anti-Duits, maar vol zat met slimme nazi-propaganda. Erachter zat de Abteilung Activpropaganda en het werd vanaf het vierde nummer voornamelijk volgeschreven door W.M.H. van den Hout.
Beter bekend als Willem Waterman en Willy van der Heide (van de Bob Eversserie) en vader van de getalenteerde lightversedichter Paul van den Hout.
Op 15 september 1944 verscheen het nummer waarin Willem Waterman de beroemde  en door hem bedachte term ‘dolle dinsdag’ introduceerde.
En in datzelfde nummer stond ‘De blauwbilgorgel’.
Volgens De Gil ingezonden door ene ‘Charles’.
Hans Renders zegt hierover in een artikel in de dbnl: “Het zal altijd de vraag blijven in hoeverre Kees Buddingh' slachtoffer was van de onduidelijke positie van De  Gil of dat hij er gebruik van heeft gemaakt. Met een begeleidende brief, ondertekend met de naam Charles, stuurde hij zijn gedicht ‘De Blauwbilgorgel’ in. Hij kreeg er de Professor Gil-Prijs voor. Volgens Buddingh' zelf was zijn poëzie bij de Abteilung Aktivpropaganda terechtgekomen nadat de Gestapo een inval bij Jaap Romijn had gedaan, drukker van clandestiene boekjes in Utrecht.”



De suggestie dat Buddingh’ het zelf inzond lijkt vergezocht en er is geen bewijs voor. Deze ‘Charles’ schrijft in de begeleidende brief volledig in de stijl van Willem Waterman, dus dat hoeven we niet serieus te nemen.
De oproep in oktober 1944 in het radio-programma van De Gil aan de schrijver zich bekend te maken, om prijs en honorarium in ontvangst te nemen, doet vermoeden dat Willem Waterman ook niet wist wie de auteur was.
Hoe kwam hij dan aan het gedicht?
Die inval in die drukkerij? Daar zou het boekje gedrukt worden en werden de drukproeven in beslag genomen (en de twee drukkers doodgeschoten) en het zou pas later elders daadwerkelijk gedrukt worden. Maar dat de Gestapo ‘De blauwbilgorgel’ - wat niet meer dan een vreemd vers zou zijn in hun ogen -  zou doorspelen aan de Abteilung Aktivpropaganda klinkt tamelijk ongeloofwaardig en onzinnig. Het had niets anti- of pro-Duits.
De schrijvers van Raban! Raban! Raban! nemen dit wel aan en winden zich op over Willem Waterman, die over de rug van twee doodgeschoten drukkers propaganda bedreef.
Maar zijn eigen verklaring tegenover Adriaan Venema in 1978 klinkt plausibeler: “Ik heb de gedichten gekregen van Gabriël Smit. Die kwam ik in Hilversum in de radio-studio’s tegen. Heb jij misschien wat kopij voor De Gil? vroeg ik. Ja, hij had wel wat, zei hij en hij bezorgde me die gedichten”.

Gabriël Smit was een bekende en na de oorlog gevierde katholieke dichter. Dat hij Willem Waterman kende en op niet-onvriendschappelijke voet met hem omging was niet vreemd: hij was lid van de Kultuurkamer en verklikte niet-leden (die niet meer mochten optreden) die illegaal bij elkaar kwamen om hun werk voor te dragen, aan de Duitsers. Zelf liet hij illegaal boekjes van zichzelf drukken en kon na de oorlog claimen dat dat iets met het verzet te maken had en was dus aan alle kanten gedekt.

En hij was de man die voor De schone zakdoek als koerier optrad. Hij bezorgde het werk van de medewerkers bij Theo van Baaren en Gertrude Pape en kende dus de gorgelrijmen van Buddingh’ die daaraan meewerkte.
Toch aardig dat hij zijn naam niet verklapt heeft toen hij Willem Waterman dit kleine genoegen deed.
Maar hoe het zij: dat was de eerste publicatie. Het verklaart ook waarom de blauwbilgorgel zo snel populair werd in het hele land, want De Gil had een ongekend hoge oplage van 150.000.
En Willem Waterman had gelijk dat hij meteen zag dat het aan Lewis Caroll doet denken en niet aan Heine of Morgenstern, zoals vaak beweerd wordt.


Het hele artikel met de ingezonden brief van 'Charles' kun je hier lezen:





Ach ja... toen zij nog pas verkering hadden
Greep Pieter Alie steevast bij haar lurven
Vandaag de dag zou hij dat niet meer durven
Nog zelden pakt hij Alie bij haar kladden

Wanneer hij nu alleen maar wijst naar Alie
Krijgt hij van haar meedogenloos vanonder
Een akelige rotschop voor zijn donder
En geeft zij hem hardvochtig op zijn falie

Is dat nog niet genoeg geweest krijgt Pieter
Ten slotte snoeihard op zijn sodemieter



Een knappe kroet te Hilversum
was bijna altijd in zijn hum.
Maar kreeg hij onverwachts een pluim,
dan schreeuwde hij in slechte luim:
“Ik pronk met eigen verenkleed
Dus steek die veer maar

(Speciaal voor Kick van der Veer)



Verdronken, uitgeknepen, opgehangen
Gespiest, gesmoord, gevild, gevierendeeld
Gekooid, gekerkerd, ritueel gekeeld
Onthaald op urenlange kerkgezangen

Zoals u ziet, voor ketters volop keus
Gelovigen zijn uiterst genereus



Drie maal is scheepsrecht, toch!
Ook bij het huwelijk
Bingo, ik stapte opnieuw
In de boot

Antwoordde luid voor mijn
Sologamieakte:
Ja, ik bemin nu mijzelf
Tot de dood



Van 25 t/m 31 januari is het poëzieweek. In Zeeland wordt die week opgefleurd door een Zeeuws poëzieweekgeschenk. Anne-Marie Maartens en ik hebben een Zeeuwse sonnettenkrans geschreven (met een drempelsonnet door Frans Woortmeijer). Als je in een Zeeuwse boekwinkel iets ter waarde van 10 euro koopt, dan krijg je dit geschenk gratis en wel.
http://www.basjongenelen.nl/wp-content/uploads/de-hemel-strooit.jpg



Een ware confrontatie met het leven
De dood, de liefde, drankzucht en verraad
Geen zucht die aan de biograaf ontgaat
Hij heeft het van begin tot eind beschreven

Gemiddeld duurt een leven tachtig jaar
Dus doet u mij de samenvatting maar



Westerstormschadeleed
Rampspoed in kikkerland
Inzamelacties
Ontspruiten reeds vlug

Afrika schittert in
Algoedertierenheid
Zo krijgt ons landje zijn
Knuffels terug

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Forum (recent...)

Uit het archief

Ellekebelleke (Monovocaal ob)



Edele lezertjes
Heden een spelletje
Regelrecht schertsen
Een gekkenwerk? Nee!

Wél even wennen, geen
Wereldverbeterend
Versje, een kreet enkel:
Leve de e!

(Noot van de redactie: op het Forum zijn ze niet meer te houden: eerst de Dapperstraatvarianten en het pangram-rijm en nu dit weer: we denken erover van het Forum maar de voorpagina te maken. Breng er maar eens een bezoekje voor meer van dit moois)

Koop koop koop