Het vrije vers

Bevrijd van vormloosheid

Omdat light verse lééft

De tarantella van Pulcinella is een reeks van 15 sonnetten, geschreven door Hans Franse. Elk gedicht is verluchtigd met prachtige afbeeldingen uit het boek Masques et bouffons van Maurice Sand, uit 1860. De ondertitel van dit werk luidt comédie italienne en dat is de wereld waar de dichter zijn publiek in De tarantella van Pulcinella naar toe voert. Het Napels uit de Renaissance is de plaats van handeling, een stad die wordt geregeerd door een vadsige koning met een manzieke echtgenote. De commedia dell’artegroep van leider Pulcinella speelt en improviseert voor het gewone volk een nieuw stuk vol overspeligheid. De grappen en grollen van het haveloze en hongerige gezelschap zijn niet van de lucht. De spelers oogsten applaus. Na afloop nodigt een dienaar van het Hof hen uit die avond tijdens een feestbanket te komen spelen voor het koningspaar en hun gasten. Hun beloning zal vorstelijk zijn: onbeperkt eten en muntgeld toe! Pulcinella ziet hoezeer de jonge prinses zich bij haar man verveelt die onder het eten in slaap sukkelt. Het vervolg laat zich raden.

Hans Franse weet de vele gezichten van Napels -rijkelijk voorziene markten, grauwe armoede met stinkende stegen, en de decadente overvloed van het Hof- in zinnelijke beelden te vangen. Ook Pulcinella, de hoofpersoon in deze cyclus, is beeldend getekend. In de schijnwerpers van het hooggeëerde publiek lijken zijn dagen te verlopen als een tarentella, de springerige Zuid-Italiaanse volksdans, vrolijk en snel. Maar in de laatste paar gedichten laat Franse de echte Pulcinella zien die achter het masker van deze losbol en opportunist schuilgaat. Iemand die zijn maskerade voor meer nodig heeft dan voor het aannemen van een gespeelde identiteit. En dat zet de dichter in het slotsonnet aan het denken over zijn eigen leven, over de Pulcinella in hemzelf.

Hans Franse noemt zijn gedichtencyclus een sonnettenkrans. Om die naam met recht te kunnen claimen is meer nodig dan vijftien sonnetten met een onderlinge samenhang. Dat had een snelle blik in een naslagwerk voor poëzie hem al kunnen leren. En ja, in Uitnodiging (pag. 19) is in de derde regel het woordje ‘te’ weggevallen. Gelukkig maar, anders had deze recensente helemaal niks te klagen gehad. De tarantella van Pulcinella is immers een prachtige bundel, zowel wat vormgeving als wat inhoud betreft.

De vraag dringt zich op of De tarantella van Pulcinella op een site voor light verse besproken moet worden. De inhoud is wel geestig en humoristisch, maar heeft ook de gelaagdheid die je bij poëzie verwacht. Toch misstaat een recensie van deze bundel hier niet. De verzen zijn immers lichtvoetig wat mét de gehanteerde vorm, het sonnet, een bespreking als lightversewerk hier rechtvaardigt. Met die stelling begeef ik me op glad ijs. Er woeden hier immers regelmatig discussies over de vraag of een gedicht wel of geen light verse is. Voor scherpslijpers verdient een vers dat predicaat uitsluitend als het strikt voldoet aan hun vormregels. Het gaat hun dan om zaken als enjambement, regellengte, metrum en rijm. Hans Franse gaat vrijelijk om met die voorschriften. Zijn sonnetten voldoen namelijk geen van alle aan de keurige regels die voor deze versvorm binnen het genre light verse schijnen te gelden. Juist daarom is De tarantella van Pulcinella zo geslaagd. Had Franse wel overal netjes lettergrepen geteld en braaf de beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen om en om afgewisseld, dan had hij de plank misgeslagen. Het zou immers volkomen ongeloofwaardig zijn geweest een commedia dell’artegroep ten tonele te voeren die zijn publiek in gelikte salonverzen bedient. Het onverwachte, het onbedachte wat kenmerkend is voor de commedia dell’arte geeft de sonnetten van Franse de spontaniteit die ze noodzakelijkerwijs moeten uitstralen. Vorm en inhoud vallen samen in een mooi verhaal! En ook dat maakt deze bundel een absolute aanrader voor iedereen.



Uitgeverij Liverse
heeft met De tarantella van Pulcinella een opvallend sterke bundel toegevoegd aan een gestaag groeiend fonds. En met Hans Franse is er een dichter in huis gehaald die een geslaagde proeve van bekwaamheid heeft afgelegd. Hieronder als voorbeeld het eerste gedicht met de afbeelding van Pulcinella.

PULCINELLA IN NAPELS

Over Napels waait een warme wind
Pulcinella heeft honger, zijn maag
genoot geen overvloed vandaag

hij kijkt rond of hij wat te eten vindt.

De markten zijn vol met het allermooiste fruit:
watermeloenen, perziken, sinaasappels en peren,
rijke pasta, vis, gevogelte met en zonder veren;
en alles wat lekker is; zijn ogen zoeken uit.

Een fontein geeft hem water, zijn tong was een lap.
In zijn zak vindt hij zelfs geen rooie cent.
Dan speelt hij zijn spel over leven en dood.

Met een grimas, een buiging, een grap.

De arme die de harde wereld kent
lacht en deelt zelfs zijn laatste stuk brood.


De tarantella van Pulcinella, Hans Franse
Illustraties uit: Masques et bouffons, Maurice Sand
Presentatie: zondag 17 januari 16.00 uur, Haagse Kunstkring, Dennenweg Den Haag
Tentoonstelling: 6 januari tot 2 juni Haagse Kunstkring

ISBN 978-94-91034-66-4
Liverse, Dordrecht 2015
Prijs € 15,95  

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Zoeken

Forum Recent

Uit het archief

Mokumse snikkeldag


Wie meer wil weten van deze smerigheid moet hier klikken


Smerige toestanden!
Amsterdams fietstochtje
Overal buiken en borsten
En bil

Henk van de Ploeg won de
Bonificatiesprint
Door zijn gemoed
Met een lengte verschil


Bundels