Het vrije vers

Voor en door plezierdichters

Met Forum, Vorm én Vent

 

De tuinman schrikt zich dood

Vanmorgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik
En met een poepvlek achter op zijn broek
Mijn woning in: ‘Heer, Heer, één ogenblik!
Aanhoor mijn uiterst dringende verzoek!

Ginds in de rooshof, snoeide ik loot na loot
Na ’t knippen van de toppen van de wiet
Toen keek ik achter mij. Daar stond ‘de Dood’
Nou u begrijpt, ik schrok me echt een biet!

Ik schrok en haastte mij naar de andere kant,
Daar waar de wiet normaal wordt dichtgeseald
Maar zag nog juist de dreiging van zijn hand
Die hij gehandschoend opgeheven hield

Meester, uw paard en laat mij spoorslags gaan
- De trein rijdt weer eens niet – en ik vertrek
Voor de avond nog bereik ik Ispahaan!
Er zijn vast weer problemen met de crack!’

Vanmiddag (lang reeds was hij heen gespoed)
Na ’t roken van een welverdiende stick
Heb ik in ’t Cederpark ‘de Dood’ ontmoet
(Een bijnaam, door die starre kille blik)

‘Waarom’, zo vraag ik, want hij wacht en zwijgt
En steekt zijn zakmes in een baaltje coke
‘Hebt gij van morgen vroeg mijn knecht bedreigd?’
Hij snuift, niet in het minste van de kook

Glimlachend antwoordt hij: ‘Geen dreiging was ‘t
Maar een gebaar, een ietwat onbeheerd
Waarvoor uw tuinman vlood. Ik was verrast
Want zag mijn hele handel knap versjteerd

Toen ik ’s morgens vroeg hier stil nog aan het werk zag staan
Die nog geen gram der drugs had ingepakt
Die ‘k ’s avonds halen moest in Ispahaan
Dus ik verbreek hierbij het koopcontract’

Bij een reis rond de wereld moet je weer uitkomen bij het begin bedacht ik te laat.
Dit is dus deel 3. Deel 3? Jawel, want het is een vervolg op de uncoupled couplets en je kunt bij 80 vormen moeilijk met nummer 81 aankomen. Dat er twee delen drie zijn is dus volkomen logisch. En dan ook maar deel 30, waar strikt genomen nog een gaatje zit vanwege die Keltische vormen.
Die uncoupled couplets vonden ze in de US of A heel wat, al lijkt het me niet de moeite waard er een Nederlandse naam aan te geven, ben ik met Frans Woortmeijer eens; het is meer een gimmick dan een vorm. Ook Drs. P, die er toch driftig mee bezig is geweest, heeft het onbenoemd gelaten.
Maar er zijn inmiddels variaties op ontstaan, waarvan een de moeite waard is.
Interlinieverzen kun je die noemen, tussenderegelverzen.
Er  is de Hyppalago, waarbij tusen de regels van een bestaand vers zinnen geplaatst worden, bestaand uit woorden uit die zin. Het moeten twee aparte gedichten zijn die zo een derde opleveren:

On a gross day, in a green month
On a green month, in a gross day
Etc. 

Dit meestal met moderne poëzie en met de brille van de Paradelle, dus laat maar.
Dan is er de Spaanse  Pregunta: een dichter schrijft een zin met een vraag en een andere dichter antwoord in de volgende regel en dit om en om. De Dubbele Pregunta is leuker en  lijkt op de uncoupled couplets: een dichter schrijft een serieus vers, bestaande uit vragen en tussen de regels antwoord een andere, eveneens met, maar dan humoristisch bedoelde,vragen:

What is it a woman lacks?
What is it that she attacks?
What is it a woman loves?
When is it she wears no gloves?
What is it for which she begs?
What is it that has no legs?
(…)

Why does she not have her say?
She must heed her DNA

Maar echt een aantrekkelijke uitdaging is het niet, dus bedacht ik de Dubbelganger, waarbij een bestaand gedicht tussen de regels aangevuld wordt met regels die het tot een totaal nieuw verhaal maken. Het voorbeeld lijkt me voorbeeldig genoeg. Het rijmschema en metrum zijn afhankelijk van het voorbeeld. Gaat uw gang.

 

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Forum (recent...)

Uit het archief

In memoriam Heinz Polzer 5



De grootvader van Heinz van vaders kant was de absolute tegenpool van die van moeders kant, maar even gedreven en dominant.
Schreef H.H. van Kol in Heinz’ geboortejaar DE JODEN EN DE VREDE, een oproep voor een onafhankelijke Joodse staat in Palestina, met de profetische voorspelling dat dit aanvankelijk een seculiere staat zou zijn tot de Messias zou komen ( opmerkelijk; een derde deel van het werk is gewijd aan de Armeense genocide, die hij volkomen gelijkstelde aan de poging de Joden uit te roeien in de Eerste Wereldoorlog, een uitroeiingspoging die in het geheugen vervaagd is door de overtreffende trap in de volgende), de oude Aurelius Polzer was een uitgesproken antisemiet.

Aurelius Polzer (1848–1924) was, evenals Heinz, dichter en liedjesschrijver en wordt beschouwd als een van de geestelijke wegbereiders van het nationaal-socialisme.
Hij stamde af van eenvoudige bergbewoners die sedert eeuwen een paar dorpjes bewonen in de buurt van Hohenstadt, het huidige Tsjechische Zabreh.
Er is daar zelfs een Polzerberg en ik durf nauwelijks de naam van de dorpjes te noemen, want het is bijna te mooi om waar te zijn: Heinzendorf en Heinzhof.


 

Opa Polzer streed zijn leven lang voor de aansluiting van het Duitssprekende deel van Oostenrijk-Hongarije bij het Duitse Rijk en voor ethnische zuivering van dat deel.
Een ras-complotteur die in verschillende fel-nationalistische en antisemitische clubjes invloed had, of deze oprichtte, zoals de Schulverein für Deutsche, de Vereins Südmark en de Deutscher Turnerbund, onder welks vlag hij uitgever was van het Grazer Wochenblatt.


Mijn exemplaar van het Grazer Wochenblatt uit 1899.

Die gymnastiekvereniging (waarbij je eerder aan gewapende knokploegen moet denken) was jaren later dekmantel voor de in Oostenrijk verboden NSDAP.*
De betrokkenheid van Aurelius bij de Los-von-Rom-Bewegung, met name zijn vlugschrift Bekennt euch zur deutschen Nationalkirche! Ein Mahnwort an die Deutschen in der Ostmark. leidde tot ontslag en overplaatsing.
Ook de opbloei van Duits-nationalistische zangverenigingen beïnvloedde hij met zijn dicht- en zangbundels (onder de schuilnamen Erich Fels en Armin Stark), die titels droegen als Zu Schutz und Trutz! Deutscher Sang aus der Ostmark en  Im Harnisch. Trutzgesang aus der bedrängten Ostmark.

         
De afkomst van mijn exemplaar is veelzeggend

Op zijn oude dag volgde nog  Harfenklänge aus eiserner Zeit. Lieder, Balladen und Sprüche aus den Weltkriegsjahren 1914 bis 1918.
Zijn strijdlustige liederen werden door verschillende componisten op muziek gezet en hadden grote invloed.
Zoals Das Deutsche Lied, door Anton Bruckner tot vierstemmig koraalstuk bewerkt  en  nog steeds op cd te beluisteren.
De tekst geeft een idee van het sfeertje waarin de oude Polzer zich lekker voelde:

Das Deutsche Lied (1892)

Wie durch’s Bergtal dumpf grollt Donnergedröh’n,
Wie der Sturmwind saust um waldige Höh’n,
Wie die Meerflut tost an klippigen Strand,
So schalle, so schmettere, die Feinde zu schrecken,
Die schlaffere Brüder vom Schlafe zu wecken,
Der Deutsche Gesang durch’s gefährdete Land!

Dit alles, evenals zijn connectie met de Artamanen, of Armanen, (we komen zijn naam tegen op een aanbevelingslijst uit 1906 van het Guido von List Gesellschaft, genoemd naar een aan de theosofie ontsproten occultist en grondlegger der Armanen, een Blut und Boden-groepering die het runenteken en Wodan weer hun verdiende Germaanse plek gaf: ook de racistische fantast Rudolf Steiner, geflipt grondlegger van de anthroposofie, staat op die lijst) leidde ertoe dat hij in 1899 werd gearresteerd en veroordeeld wegens ‘Verdachtes der Geheimbündelei und Verbreitung verbotener Druckschriften’.

Vermeldenswaard is nog dat de Reformbeweging via Duitse emigranten in de jaren dertig van de vorige eeuw voet aan de grond kreeg in de Verenigde Staten, waar het een andere richting insloeg en daar weer voorloper was van de hippiebeweging, zodat de Polzers zelfs mede de grondslag legden voor Woodstock, al zouden ze tollen in hun graf als ze dit wisten.

(Wordt vervolgd)

* Een van de bekendste vooroorlogse leden was de bergbeklimmer en SS-er Heinrich Harrer, beroemd geworden door zijn ontsnapping uit een Brits interneringskamp, toen hij in opdracht van Himmler op expeditie was in de Himalaya, en zijn vlucht naar Tibet, waar hij  vriendschap sloot met de dalai lama, waarop de film Seven years in Tibet is gebaseerd. In het Britse interneringskamp pochte hij er op dat hij getuige was geweest van het platbranden van de synagoge in Graz tijdens de  Kristallnacht.

Koop koop koop