De Pruisische Staatsanwalt Waldemar Dyrenfurth (+ 1899), tijdgenoot van Alois Mückenspucker, bedacht in zijn studententijd een fictief personage, Bonifatius Kiesewetter, en bezong die in een aantal obscene gedichten in een strakke vorm, die tot op heden veel navolging vindt. Voornaamste karaktertrek van Bonifatius is dat hij geslachtsgemeenschap heeft met alles wat dierlijk, plantaardig, mineraal of chemisch vervaardigd is (al is het dikwijls een barones) en/of daar zijn behoefte in of op doet.

Het Leberreim, een eeuwenoud (de oudst bekende stamt uit de 16e eeuw) tweeregelig rijmpje dat populair was aan de stamtafel in de 17e en 18e eeuw en nog in de 19e eeuw geliefd in plattelandskringen. In oude verzamelbundels zijn ze nog terug te vinden.
Het Leberreim begint traditioneel met de regel "Die Leber stammt von (ist) von einem Hecht und nicht von" waarna een andere diernaam volgt en de tweede regel met de clou, frappe of moraal. 

Deze bijdrage van onze Teutoonse buren aan het light verse is van een on-Duitse bescheidenheid en bestaat uit vier jambische regels van 9, 4, 3, en 2 lettergrepen, waarbij één rijmwoord twee maal voorkomt met verschillende betekenissen en niet meteen herkenbaar, bijv. "ünterjochen - unter Jochen". Hoofdletters en interpuncties zijn verboden en een titel is verplicht die het gedicht becommentarieert of extra inhoud geeft.

In Nederlands schrijven wij met moeite eens af en toe een ruilrijm, terwijl het bij de voormalige bezetter een ware volkssport is om Schüttelreimen te schrijven. Nu schijnt het ruilrijm, Nederlands voor Schüttelreim ook daadwerkelijk uit het Duitstalig taalgebied afkomstig te zijn en dat verklaart misschien de grote populariteit. De afgelopen jaren verschenen er bundels, theorieboeken en cd-roms vol met geschuttelreim. Er zijn zelfs dichters die zich in het genre gespecialiseerd hebben en hier vind je uitzonderlijk veel voorbeelden.

 

Notaris Friedrich Daniel uit Göttingen, een ernstig man met poëtische bevliegingen, stuurde dit serieus bedoelde gedicht naar het tijdschrift Fliegende Blätter in de hoop op plaatsing:

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Zoeken

Forum Recent

Uit het archief

Daan de Ligt niet te stoppen



Daan de Ligt heeft weer een nieuwe bundel uitgebracht, Gedichten uit de bezemwagen,  en die gaan we hier op Het vrije vers niet bespreken, want het spreekt vanzelf dat iedereen met een beetje gevoel voor taal en poëzie die aanschaft.
Bij de bundelpresentatie  op 27 februari 2015, die drukbezocht werd – maar dat kwam natuurlijk door de ruime aanwezigheid van allerhande pers- en andere mediafiguren, ja zo kan ik het ook -  las Stanislaus Jaworski Daans gedicht "De muur" voor met een Afrikaanse vertaling.
Portretten van Daan de Ligt hebben we nu zo vaak in de media gezien de laatste tijd, dat we blij zijn een excuus te hebben eens iemand anders te tonen.




De muur

dan wordt het stil, je weet, nu komt het schot
de doodsangst valt te lezen in je ogen
een beul vertoont geen spoor van mededogen
te sterven als een strijder lijkt je lot

je voelt je als een schurk op het schavot
de hand beschermt een kruis, het hoofd gebogen
een droevig beeld van leed en onvermogen
wanhopig richt je nog het woord tot God

je leven komt als film voorbijgeraasd
van wieg tot graf in amper twee seconden
de man met zeis heeft jou al snel gevonden

daar sta je dan, verloren en verdwaasd
de vijand haalt nu uit om af te ronden
dan kijk je om en zucht … de bal ging naast

Die muur

dan word dit stil, jy weet, nou kom die skoot
die doodsangs val te lees in jou oë
'n beul toon geen spoor van deernis
te sterf as 'n vegter lyk jou lot

jy voel soos 'n skurk op die steier
die hand beskerm 'n kruis, die hoof gebuig
'n hartseer beeld van leed en onvermoë
desperaat rig jou nog die woord tot God

jou lewe kom as film voorbijgeraasd
van wieg tot graf in amper twee sekondes
die man met sens het nie gou gevind

daar staan jy dan, verlore en verdwaas
die vyand haalt nou uit om af te finaliseer
dan kyk jy om en sug ... die bal het langs

De bundel kan hier besteld worden: http://goo.gl/fH9G9T