Rats gaat het prachtig creatuur ter ziele
Betreft een equus (subspecies caballus)
Entrez een basserool, een necrofiele
Hij initieert het sjorren aan diens fallus

Een leuk vers dat mij tot een taalkundige vraag noopt. Het woord 'entree' bij het begin van versregel 3 is een speelse vertaling van het Engelse 'enter', dat je als 'stage direction' kunt aantreffen in Engelstalige toneelstukken ("Enter Evan").

Los van de dichterlijke vrijheid die iemand mag nemen om neologismen te munten, heb ik 'enter' altijd opgevat als een werkwoordsvorm, een soort imperatief. Derhalve vraag ik me af of een correctere schrijfwijze niet het Franse 'entrez' zou moeten zijn. Wat ook weer een tikkeltje opgeblazener oogt, trouwens.

monnhauser, dank! Ik buig voor de elegantie van deze redenering en adopteer het voorstel gaarne.

Ik kom toch even terug op deze kwestie, puur uit taalkundige fascinatie.

In de toneeltekst van 'de Gelaarsde Poes' schrijft Don Duyns op pagina 78 twee keer 'entree'. Daar is het geen regieaanwijzing, maar onderdeel van de claus. (De regieaanwijzingen zijn in de Gelaarsde Poes cursief gedrukt, zie voorbeeld aan het einde.)

Hoofdlakei
Entree hoofdlakei Koenraad. O hoogheid, prinsesjes, hartstikke leuk nieuws. Er is een afgezant gearriveerd met cadeaus. De gelaarsde poes noemt dit sujet zichzelf.

Koning Ferdinand
De gelaarsde wie?

Hoofdlakei
Poes! Want het is een kat die laarzen draagt, snapt u? Entree gelaarsde poes.

De gelaarsde poes komt trots aanlopen.

Nu hoeven we Don Duyns niet per se als taalkundige autoriteit te beschouwen, maar de functie van 'entree' blijft mysterieus. Het lijkt een brachylogie. Maar hou zou de langere zin dan luiden?

Optie 1: (nu volgt de) entree (van). Entree = opkomst op het toneel = zelfstandig naamwoord.
Optie 2: kom op / kom binnen. Entree = werkwoordsvorm in gebiedende wijs.
Optie 3: komt op / komt binnen. Entree = derde persoon enkelvoud.

In Engelse regieaanwijzingen worden werkwoordsvormen (Enter en Exit) gebruikt. Als het zelfstandige naamwoorden zouden zijn, zou het koppel Entry en Exit meer voor de hand liggen.

In het dbnl staat bij het lemma Exit expliciet een verwijzing naar toneelacteurs, en wordt de derde persoonsvorm beschreven.

www.dbnl.org/tekst/beer004woor01_01/beer004woor01_01_0009.php

In het Engels is het geen derde persoon enkelvoud (dat zou Enters zijn), noch een zelfstandig naamwoord (dat zou Entry zijn) maar lijkt het een gebiedende wijs, en in het Frans is het Entre ("Entre Tartuffe"), dat zowel als gebiedende wijs enkelvoud en derde persoon enkelvoud identiek geschreven wordt, al zou in de derde persoon de woordvolgorde omgekeerd zijn ("Tartuffe entre").

Ik (ben op zoek naar een exit maar) kom er niet uit. Iemand hier met interessante inzichten?

"Op" en "Af"? Dat breekt met alle tradities, maar is wel heel duidelijk.

Dag monnhauser,

Het lijkt mij de formulering waarmee de hoofdlakei een gast aankondigt bij de koning.
De eerste keer is dan een grapje, want de hoofdlakei kondigt zichzelf aan.
Grammaticaal ligt optie 1 het meest voor de hand in deze context.

Met hartelijke groeten,
Niels