Welkom, Gasten
Gebruikersnaam: Wachtwoord: Onthoud mij

Hoofdforum

Dit is het hoofdforum, van hieruit kun je naar alle subforums. Je kunt bijvoorbeeld discussiëren, maar ook gedichten posten.
Heb je een idee, een opmerking of iets anders? Laat het ons weten.
410 Onderwerpen 2577 Reacties
Laatste bericht: De villanette
door Frits Criens
03 juni 2022 17:25
Dichters die publiceren op de voorpagina zijn hiervoor uitgenodigd. Publiceren in het forum is voor iedereen. Zo nu en dan nodigt de redactie iemand uit om te publiceren op de voorpagina. Zorg dat je je wel aanmeldt, want anders kunnen we je niet bereiken.
A Propos(47/135)
Aquaria(41/107)
Ballades(60/301)
Blanke Verzen(15/53)
Bouts-rimés(54/246)
Cantabila's(1/38)
Carrollades(8/27)
Clerihews(14/22)
Coplas(0/0)
Dorsimbra's(15/28)
Douzijnen(10/19)
Echorijmen(10/18)
Gebonden Verzen(267/829)
Ghazellen(5/31)
Knittelverzen(11/76)
Kortjakjes(38/84)
Kwatrijnen(763/1891)
Lai's(3/10)
Limericks(78/408)
Lobbertangen(94/368)
McWhirtles(1/34)
Monotetra's(5/22)
Notlebbargen(16/101)
Ollekebollekes(2545/11195)
Pantoums(18/133)
Pleiades(12/41)
Proteus(5/28)
Puntdichten(155/303)
Rondelen(81/198)
Sestina's(5/16)
Sonnetten(1094/4747)
Sixtijnen(39/153)
Sonnettettes(1523/3714)
Sonnettines(75/250)
Spichten(16/83)
Takhmissen(8/19)
Trappen(5/14)
Trioletten(67/208)
Tripels(71/285)
Trijntje Fops(174/376)
Villanellen(19/105)
Virelais(10/20)
Vrije verzen(165/490)
Overige versvormen(1309/4138)
9156 Onderwerpen 32.7K Reacties
Laatste bericht: Cryptopoker
door Jacob van Schaijk
06 juli 2022 22:13
50 Onderwerpen 190 Reacties
Laatste bericht: Op een mooie pinkste ...
door Bart Adjudant
26 mei 2021 14:47
Plaats hier je lovende commentaar of scherpe kritieken op de voorpagina. Hou het netjes.
416 Onderwerpen 1965 Reacties
Laatste bericht: Het kind met het bad ...
door Hendrik te Paske
25 mei 2022 13:15
Scherpe stellingen om over te discussiëren.
141 Onderwerpen 869 Reacties
Laatste bericht: gluren bij de buren
door Bart Adjudant
04 juli 2022 20:53
37 Onderwerpen 275 Reacties
Laatste bericht: Documentaire Kees To ...
door Bart Adjudant
30 juni 2022 04:18
Heb je vragen over verstechniek? Misschien kan een van de forumbezoekers je helpen.
59 Onderwerpen 472 Reacties
Laatste bericht: peut of puit
door Bart Adjudant
29 mrt 2022 21:38
23 Onderwerpen 228 Reacties
Laatste bericht: Plantage Poezieprijs
door Inge Boulonois
03 juli 2022 18:15

Wie is online

Totaal aantal gebruikers online: 4 leden en 310 gasten aanwezig
Legenda:  Websitebeheerder Algemene moderator Moderator Geblokkeerd Gebruiker Gasten
  • Totaal berichten: 49541 | Totaal onderwerpen: 10292
  • Totaal secties: 1 | Totaal categorieën: 62
  • Vandaag open: 8 | Gisteren open: 4
  • Totaal aantal antwoorden: 11 | Gisteren totaal antwoorden: 10
Tijd voor maken pagina: 0.119 seconden

Log in

Gebruikersnaam en wachtwoord:

Zoeken

Forum Recent

Uit het archief

De Bruinbilgorgel



Tien jaar geleden werd de blauwbilgorgel  65 jaar en dat ging niet onopgemerkt voorbij.
Er waren feestelijke toestanden en uitgeverij Liverse bracht een bundel uit met nieuwe gorgelrijmen, gemaakt door  een keur van plezierdichters.
Er verscheen zelfs een boek met de geschiedenis van het vers (Raban! Raban! Raban!) van Wim Huijser en Peter de Roos.

Het verhaal is bekend: begin 1943 schreef Buddingh’ het vers tijdens zijn verblijf in het sanatorium in Soest.
Maar nu de blauwbilgorgel dit jaar de leeftijd van 75 bereikt wordt het tijd eens stil te staan bij de vraag wanneer het voor het eerst gepubliceerd werd.
Daar wordt over gestreden: was het in het tijdschrift De schone zakdoek? Of was het eind 1944 in een illegaal gedrukte bundel met andere gorgelrijmen?
Het antwoord luidt: geen van beide.
Het verscheen voor het eerst in druk in het satirische nazi-tijdschrift De Gil.

Vreemd genoeg wordt deze publicatie gewoon vermeld bij de discussies, maar wordt gedaan of dit niet meetelt. Maar het is toch echt niet anders.
De schone zakdoek was een surrealistisch ‘tijdschrift’ waarvan maar één handgemaakt exemplaar bestond, geredigeerd door Theo van Baaren en Gertrude Pape. Bezoekers konden het bij Gertrude thuis inzien. Er werkten meerdere kunstenaars aan mee, maar sorry, dat is geen publicatie en geen tijdschrift.
Ook Buddingh’ noemde altijd het illegale boekje uit 1944 de eerste publicatie.
Maar dat was ná de publicatie in De Gil.
Hoe zit dat?

De Gil was een humoristisch tijdschrift dat zich voordeed als anti-Duits, maar vol zat met slimme nazi-propaganda. Erachter zat de Abteilung Activpropaganda en het werd vanaf het vierde nummer voornamelijk volgeschreven door W.M.H. van den Hout.
Beter bekend als Willem Waterman en Willy van der Heide (van de Bob Eversserie) en vader van de getalenteerde lightversedichter Paul van den Hout.
Op 15 september 1944 verscheen het nummer waarin Willem Waterman de beroemde  en door hem bedachte term ‘dolle dinsdag’ introduceerde.
En in datzelfde nummer stond ‘De blauwbilgorgel’.
Volgens De Gil ingezonden door ene ‘Charles’.
Hans Renders zegt hierover in een artikel in de dbnl: “Het zal altijd de vraag blijven in hoeverre Kees Buddingh' slachtoffer was van de onduidelijke positie van De  Gil of dat hij er gebruik van heeft gemaakt. Met een begeleidende brief, ondertekend met de naam Charles, stuurde hij zijn gedicht ‘De Blauwbilgorgel’ in. Hij kreeg er de Professor Gil-Prijs voor. Volgens Buddingh' zelf was zijn poëzie bij de Abteilung Aktivpropaganda terechtgekomen nadat de Gestapo een inval bij Jaap Romijn had gedaan, drukker van clandestiene boekjes in Utrecht.”



De suggestie dat Buddingh’ het zelf inzond lijkt vergezocht en er is geen bewijs voor. Deze ‘Charles’ schrijft in de begeleidende brief volledig in de stijl van Willem Waterman, dus dat hoeven we niet serieus te nemen.
De oproep in oktober 1944 in het radio-programma van De Gil aan de schrijver zich bekend te maken, om prijs en honorarium in ontvangst te nemen, doet vermoeden dat Willem Waterman ook niet wist wie de auteur was.
Hoe kwam hij dan aan het gedicht?
Die inval in die drukkerij? Daar zou het boekje gedrukt worden en werden de drukproeven in beslag genomen (en de twee drukkers doodgeschoten) en het zou pas later elders daadwerkelijk gedrukt worden. Maar dat de Gestapo ‘De blauwbilgorgel’ - wat niet meer dan een vreemd vers zou zijn in hun ogen -  zou doorspelen aan de Abteilung Aktivpropaganda klinkt tamelijk ongeloofwaardig en onzinnig. Het had niets anti- of pro-Duits.
De schrijvers van Raban! Raban! Raban! nemen dit wel aan en winden zich op over Willem Waterman, die over de rug van twee doodgeschoten drukkers propaganda bedreef.
Maar zijn eigen verklaring tegenover Adriaan Venema in 1978 klinkt plausibeler: “Ik heb de gedichten gekregen van Gabriël Smit. Die kwam ik in Hilversum in de radio-studio’s tegen. Heb jij misschien wat kopij voor De Gil? vroeg ik. Ja, hij had wel wat, zei hij en hij bezorgde me die gedichten”.

Gabriël Smit was een bekende en na de oorlog gevierde katholieke dichter. Dat hij Willem Waterman kende en op niet-onvriendschappelijke voet met hem omging was niet vreemd: hij was lid van de Kultuurkamer en verklikte niet-leden (die niet meer mochten optreden) die illegaal bij elkaar kwamen om hun werk voor te dragen, aan de Duitsers. Zelf liet hij illegaal boekjes van zichzelf drukken en kon na de oorlog claimen dat dat iets met het verzet te maken had en was dus aan alle kanten gedekt.

En hij was de man die voor De schone zakdoek als koerier optrad. Hij bezorgde het werk van de medewerkers bij Theo van Baaren en Gertrude Pape en kende dus de gorgelrijmen van Buddingh’ die daaraan meewerkte.
Toch aardig dat hij zijn naam niet verklapt heeft toen hij Willem Waterman dit kleine genoegen deed.
Maar hoe het zij: dat was de eerste publicatie. Het verklaart ook waarom de blauwbilgorgel zo snel populair werd in het hele land, want De Gil had een ongekend hoge oplage van 150.000.
En Willem Waterman had gelijk dat hij meteen zag dat het aan Lewis Caroll doet denken en niet aan Heine of Morgenstern, zoals vaak beweerd wordt.


Het hele artikel met de ingezonden brief van 'Charles' kun je hier lezen:

Lees meer...